สรุปรายงาน วาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี สัญจร ครั้งที่ 11 ดูรายงานครั้งที่ผ่านมา >>
เมื่อวันที่ 18 ก.ค. 2557
ณ โรงเรียนบ้านผือ อ.บ้านผือ จ.อุดรธานี
-------------------------------------------------------------------------------------


1. บทนำและภาพรวม “หนึ่งหยดน้ำทำคลื่นแผ่ไพศาล”

       กว่าสามทศวรรษที่ผ่านมา แม้มีการรณรงค์เพื่อแก้ไขปัญหาพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีอย่างไม่ลดละ แต่พฤติกรรมการกินปลาดิบยังคงอยู่ และอัตราตายด้วยมะเร็งท่อน้ำดีก็มีแน้วโน้มสูงขึ้น

       ในปี พ.ศ. 2557 มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยคณะผู้เชี่ยวชาญจากสหสาขา ได้ริเริ่มในสิ่งที่แตกต่างไปจากเดิม มีการบูรณการ การตรวจคัดกรองผู้ป่วยด้วยอัลตราซาวด์ และการรักษาพยาบาล อย่างเป็นระบบ ด้วยการระดมความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อสร้างความตระหนักถึงภัยจากมะเร็งร้ายนี้ ให้สังคมในวงกว้างได้รับรู้ และเปลี่ยนกระบวนทัศน์ จากที่เคยเข้าใจกันว่า เป็นมะเร็งนี้แล้ว “ผ่าก็ตาย ไม่ผ่าก็ตาย” เป็น “หายได้หากตรวจพบระยะเริ่มต้น” แล้วหันมาให้ความสนใจกับการตรวจคัดกรอง

       กิจกรรมหนึ่ง เพื่อสร้างความตระหนักดังกล่าว คือ กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ซึ่งจัดมาแล้วก่อนหน้านี้ จำนวน 10 ครั้ง สำหรับครั้งนี้ เป็นครั้งที่ 11 สรุปจำนวนผู้เข้ารับการตรวจอัลตราซาวด์ 10 ครั้งที่ผ่านมานั้น มีทั้งสิ้น 5,214 คน เฉพาะครั้งที่ 11 นี้ มีจำนวน 526 คน ดังนั้น จากกิจกรรมสัญจรทั้งหมด ซึ่งรวมครั้งนี้ด้วยจำนวน 11 ครั้ง มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ทั้งหมด 5,738 คน พบผู้ที่สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดีทั้งหมด 541 คน คิดเป็น 9.4% หรือ 9,428 ต่อแสนประชากร นั่นคือจำนวนเมื่อนับถึงวันที่ 18 ก.ค. 2557 ซึ่งเป็นวันที่จัดกิจกรรมสัญจรครั้งนั้น เพียงเท่านั้น แต่หากนับถึงวันที่ 7 พ.ค. 2564 ซึ่งเป็นวันที่สรุปรายงานนี้ มีกิจกรรมสัญจรแล้วทั้งสิ้น 92 ครั้ง รวมมีผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยงเพื่อขอรับการตรวจอัลตราซาวด์ จากทุกจังหวัดในภาคอีสานแล้ว ทั้งสิ้น 1,700,261 คน จากจำนวนนี้ ได้มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์แล้ว 802,790 คน คิดเป็น 47.2% ผลการตรวจ พบผู้สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี 7,894 คน คิดเป็นอัตรา 0.8% หรือ 762 ต่อแสนประชากร กลุ่มนี้ ได้รับคำแนะนำ และติดตามให้เข้าสู่ระบบบริการ เพื่อตรวจยืนยัน และรับการรักษากรณีผลยืนยันเป็นบวก

      ผลจากกิจกรรมสัญจรที่ผ่านมา บังเกิดกระแสแห่งความตระหนัก ราวกับหยดน้ำที่หล่นสู่ผิวน้ำ ย่อมเกิดคลื่นกระจายไปเป็นวงกว้าง กล่าวคือ เมื่อนับถึงวันที่ 7 พ.ค. 2564 จำนวนผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยง ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่า ของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร และ จำนวนผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่าของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร จำนวนผู้ที่ผลตรวจสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 7,667 คน คิดเป็น 14.17 เท่า ของผลจากกิจกรรมสัญจร

       รายงานฉบับนี้ สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 11 เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐาน สำหรับการพัฒนางาน รูปแบบงานในอนาคต สำหรับการวิจัย และสำหรับไว้วิเคราะห์ร่วมกับ กิจกรรมครั้งอื่นๆ ที่มีตามมาในอนาคต

รูปที่ 1 ผลการกระจายเป็นวงกว้าง กรณีไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร

  กลุ่มเสี่ยง  

0.00 เท่า
อัลตราซาวด์  
0
0.00 เท่า
สงสัย
 
 
   
     
7,667
14.17 เท่า


2. สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 11

      กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งนี้ ใช้ระยะเวลาเตรียมการ 30 วัน และระยะดำเนินการตรวจอัลตราซาวด์ 5 ชั่วโมง โดย ไม่มี กิจกรรมระดมทุน เพื่อมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี ภาคกลางคืน


2.1 ข้อมูลพื้นฐาน เกี่ยวกับบุคลากร และภาคส่วน ที่มีส่วนร่วมโดยตรง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ มีจำนวนผู้มีส่วนร่วมจัดโดยตรง 198 คน ทั้งนี้ มี เป็นประธานในพิธีเปิด และผู้มีบทบาทหลักๆ ได้แก่ นายจิรศักดิ์ ศรีคชา นายอำเภอบ้านผือ, รศ.รังสรรค์ เนียมสนิท รองอธิการบดีฝ่ายแผนยุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, รศ.นพ.ณรงค์ ขันตีแก้ว รองประธานมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี , นายกอบเกียรติ กาญจนะ รองผู้ว่าราชการจังหวัด , สมชายโชติ ปิยวัชร์เวลา รองนายแพทย์สาธารณสุขจังหวัด, ดร.พรชีรา ชูสอน อาจารย์คณะแพทย์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น และมีแพทย์เข้าร่วมให้บริการตรวจอัลตราซาวจำนวน 12 คน (ตารางที่ 1)

ตารางที่ 1 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
หน่วยงาน บุคลากร จำนวนคน
 1. กระทรวงมหาดไทย
   ระดับจังหวัด รองผู้ว่าราชการจังหวัด   1  
     
 2. กระทรวงสาธารณสุข
   ระดับจังหวัด เจ้าหน้า สสจ.   5  
   ระดับจังหวัด รองนายแพทย์สาธารณสุขจังหวัด   1  
   ระดับท้องถิ่น เจ้าหน้าที่ รพ.สต   50  
   ระดับท้องถิ่น อสม.   100  
     
 3. กระทรวงศึกษาธิการ
    มหาวิทยาลัยขอนแก่น    
            คณะแพทย์ศาสตร์ รองประธานมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี   1  
    มหาวิทยาลัยขอนแก่น    
            คณะสาธารณสุขศาสตร์ ผู้อำนวยการศูนย์ธรรมศักดิ์   1  
    มหาวิทยาลัยขอนแก่น    
            ศูนย์ DAMASC เจ้าหน้าที่ศูนย์ธรรมศักดิ์   11  
    มหาวิทยาลัยขอนแก่น    
            โครงการ CASCAP เจ้าหน้าที   5  
     
 4. เอกชน
   มูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี บุคลากร   5  
   GMM Grmmy ศิลปิน   1  
   Berli Jucker Public Co.,Ltd บุคลากร   5  
     
 5. แพทย์ที่ตรวจอัลตราซาวด์
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น รพ.ศรีนครินทร์   1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น รพ.ศรีนครินทร์   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพช.หนองวัวซอ   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพช.กุดจับ   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.นายูง   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพช.น้ำโสม   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพช.ไชยวาน   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพช.เพ็ญ   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.ศูนย์อุดรธานี   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม ผอ.กองการแพทย์   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.มะเร็งอุดรธานี   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.เอกอุดร   1  
    รวม 198 คน

2.2 อาคารสถานที่ วัสดุอุปกรณ์ และรูปแบบกิจกรรม และงบประมาณที่จ่ายจริง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ ใช้อาคารสถานที่ของ โรงเรียนบ้านผือ มีจำนวนบู๊ธนิทรรศการ 1 บู๊ธ จาก 1 หน่วยงาน วัสดุอุปกรณ์ส่วนใหญ่นำไปจาก CASCAP, DAMASAC และ Berli Jucker Public Co. Ltd. โดยที่มีค่าใช้จ่ายเฉพาะที่จ่ายจริงโดย CASCAP และ DAMASAC รวม 169,353.00 บาท (ตารางที่ 2) มีรายการแสดงบนเวทีที่ได้รับการสนับสนุนจาก GMM Grammy โดยศิลปินที่มาร่วมงาน คือ รัชนก ศรีโลพันธุ์

ตารางที่ 2 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
ประเภท รายละเอียด จำนวน (หน่วย)
 1. อาคารสถานที่
     อาคารจัดเวทีการแสดง โรงเรียนบ้านผือพิทยาสรรค์ 200 (ตร.ม.)  
     อาคารจัดการก่อนตรวจ U/S โรงเรียนบ้านผือพิทยาสรรค์ 2,500 (ตร.ม.)  
     อาคารปฏิบัติการตรวจ U/S โรงเรียนบ้านผือพิทยาสรรค์ 240 (ตร.ม.)  
     อาคารจัดการหลังตรวจ U/S โรงเรียนบ้านผือพิทยาสรรค์ 300 (ตร.ม.)  
     อาคารจัดงานระดมทุนมูลนิธิฯ      
     รวมพื้นที่ใช้สอย   3,240 (ตร.ม.)  
 2. บู๊ธนิทรรศการ
  มูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น 1 (บู๊ธ)  
     รวม 1 (หน่วยงาน) 1 (บู๊ธ)  
 3. การแสดงบนเวที
  รัชนก ศรีโลพันธุ์ 1 (คน)  
  การแสดงจากนักเรียนโรงเรียนบ้านผือพิทยาสรรค์ 50 (คน)  
     รวม 2 (หน่วยงาน) 51 (คน)  
 4. วัสดุ อุปกรณ์
เครื่องอัลตราซาวด์ จาก Berli Jucker Public Co. Ltd. 8 (เครื่อง)  
เครื่องคอมพิวเตอร์ จาก DAMASAC 8 (เครื่อง)  
เครื่องคอมพิวเตอร์ จาก CASCAP 5 (เครื่อง)  
กล้องถ่ายภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว จาก CASCAP 3 (เครื่อง)  
กล้องถ่ายภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว จาก DAMASAC 2 (เครื่อง)  
เครื่องสแกนเนอร์ จาก DAMASAC 1 (เครื่อง)  
     รวม 6 (หน่วยงาน) 27 (เครื่อง)  
 5. งบประมาณที่จ่ายจริง
CASCAP ค่าตอบแทน 68,200 (บาท)  
CASCAP ค่าใช้สอย อุปกรณ์ วัสดุ 95,788 (บาท)  
DAMASAC ค่าใช้สอย อุปกรณ์ วัสดุ 745 (บาท)  
CASCAP ค่าตอบแทน 4,620 (บาท)  
     รวม   169,353 (บาท) 



2.3 ข้อมูลพื้นฐานผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์

      กลุ่มเสี่ยงจำนวน 562 คน ที่ลงทะเบียนเข้าร่วมกิจกรรมสัญจรฯ ครั้งนี้ ได้รับการลงทะเบียนมาจาก 28 ตำบล ในความดูแลของ 19 รพ.สต. (สถานบริการ) มีข้อมูลพื้นฐาน ดังแสดงใน ตารางที่ 3



2.4 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

      จากกลุ่มเสี่ยงจำนวน 523 คน ที่มารับการตรวจอัลตราซาวด์ มีผลตรวจผิดปกติอย่างน้อยหนึ่งอย่าง เท่ากับ 212 คน (คิดเป็น 40.5%) และอยู่ในข่ายสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี เท่ากับ 8 คน (คิดเป็น 1,500 ต่อแสนประชากร) รายละเอียด ตามรูปที่ 2 และ ตารางที่ 3

รูปที่ 2 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

ตารางที่ 4 ข้อมูลผลการตรวจอัลตร้าซาวด์ของผู้เข้าร่วมโครงการ CASCAP: Cholangiocarcinoma Screening and Care Program ในงานกิจกรรมสัญจรครั้งนี้




3. ประมวลภาพเหตุการณ์สำคัญ

สถานที่จัดงาน

สานที่จัดกิจกรรมบนเวที
บริเวณที่นั่งรอรับคิว
บริเวณถนนในโรงเรียน



พิธีเปิดงาน

พิธีเปิดงาน
การแสดงบนเวทีจากคุณรัชนก ศรีโลพันธุ์
รศ.รังสรรค์ เนียมสนิท รองอธิการบดีฝ่ายแผนยุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
กล่าวเปิดงานโดยนายกอบเกียรติ กาญจนะ รองผู้ว่าราชการจังหวัด
กล่าวต้อนรับ โดย นายจิรศักดิ์ ศรีคชา นายอำเภอบ้านผือ
 
 



ภาพหมู่บุคคลสำคัญ

ภาพถ่ายหมู่
ภาพบรรยากาศภายในงาน ประธานและแขกผู้มีเกียรติถ่ายภาพร่วมกัน
 
 



บรรยากาศงาน

ภาพบรรยากาศหน้าห้องตรวจ
กลุ่มผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์เช็ครายชื่อและลำดับเลขของตนเอง
กลุ่มผู้มาตรวจอัลตราซาวด์นั่งรอเรียกคิว
น้องๆ จากโรงเรียนบ้านผือพิทยาสรรค์ กำลังให้ความสนใจโมเดลตับจากบูธมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี
การแสดงบนเวทีจากคุณรัชนก ศรีโลพันธุ์
 
 



กลุ่มผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์

นั่งรอรับการตรวจอัลตราซาวด์
กลุ่มผู้เข้าร่วมรับการตรวจอัลตราซาวด์
 
 



คณะทำงาน

น้องๆ รด. จากโรงเรียนบ้านผือพิทยาสรรค์ มาช่วยอำนวยความสะดวกในการจราจร
การเตรียมการแสดงจากกลุ่มแม่บ้าน