สรุปรายงาน วาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี สัญจร ครั้งที่ 14 ดูรายงานครั้งที่ผ่านมา >>
เมื่อวันที่ 12 ธ.ค. 2557
ณ โรงเรียนลือวิทยาคม อ.ลืออำนาจ จ.อำนาจเจริญ
-------------------------------------------------------------------------------------


1. บทนำและภาพรวม “หนึ่งหยดน้ำทำคลื่นแผ่ไพศาล”

       กว่าสามทศวรรษที่ผ่านมา แม้มีการรณรงค์เพื่อแก้ไขปัญหาพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีอย่างไม่ลดละ แต่พฤติกรรมการกินปลาดิบยังคงอยู่ และอัตราตายด้วยมะเร็งท่อน้ำดีก็มีแน้วโน้มสูงขึ้น

       ในปี พ.ศ. 2557 มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยคณะผู้เชี่ยวชาญจากสหสาขา ได้ริเริ่มในสิ่งที่แตกต่างไปจากเดิม มีการบูรณการ การตรวจคัดกรองผู้ป่วยด้วยอัลตราซาวด์ และการรักษาพยาบาล อย่างเป็นระบบ ด้วยการระดมความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อสร้างความตระหนักถึงภัยจากมะเร็งร้ายนี้ ให้สังคมในวงกว้างได้รับรู้ และเปลี่ยนกระบวนทัศน์ จากที่เคยเข้าใจกันว่า เป็นมะเร็งนี้แล้ว “ผ่าก็ตาย ไม่ผ่าก็ตาย” เป็น “หายได้หากตรวจพบระยะเริ่มต้น” แล้วหันมาให้ความสนใจกับการตรวจคัดกรอง

       กิจกรรมหนึ่ง เพื่อสร้างความตระหนักดังกล่าว คือ กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ซึ่งจัดมาแล้วก่อนหน้านี้ จำนวน 13 ครั้ง สำหรับครั้งนี้ เป็นครั้งที่ 14 สรุปจำนวนผู้เข้ารับการตรวจอัลตราซาวด์ 13 ครั้งที่ผ่านมานั้น มีทั้งสิ้น 6,644 คน เฉพาะครั้งที่ 14 นี้ มีจำนวน 490 คน ดังนั้น จากกิจกรรมสัญจรทั้งหมด ซึ่งรวมครั้งนี้ด้วยจำนวน 14 ครั้ง มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ทั้งหมด 7,133 คน พบผู้ที่สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดีทั้งหมด 541 คน คิดเป็น 7.6% หรือ 7,584 ต่อแสนประชากร นั่นคือจำนวนเมื่อนับถึงวันที่ 12 ธ.ค. 2557 ซึ่งเป็นวันที่จัดกิจกรรมสัญจรครั้งนั้น เพียงเท่านั้น แต่หากนับถึงวันที่ 7 พ.ค. 2564 ซึ่งเป็นวันที่สรุปรายงานนี้ มีกิจกรรมสัญจรแล้วทั้งสิ้น 92 ครั้ง รวมมีผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยงเพื่อขอรับการตรวจอัลตราซาวด์ จากทุกจังหวัดในภาคอีสานแล้ว ทั้งสิ้น 1,700,259 คน จากจำนวนนี้ ได้มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์แล้ว 802,790 คน คิดเป็น 47.2% ผลการตรวจ พบผู้สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี 7,894 คน คิดเป็นอัตรา 0.8% หรือ 762 ต่อแสนประชากร กลุ่มนี้ ได้รับคำแนะนำ และติดตามให้เข้าสู่ระบบบริการ เพื่อตรวจยืนยัน และรับการรักษากรณีผลยืนยันเป็นบวก

      ผลจากกิจกรรมสัญจรที่ผ่านมา บังเกิดกระแสแห่งความตระหนัก ราวกับหยดน้ำที่หล่นสู่ผิวน้ำ ย่อมเกิดคลื่นกระจายไปเป็นวงกว้าง กล่าวคือ เมื่อนับถึงวันที่ 7 พ.ค. 2564 จำนวนผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยง ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่า ของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร และ จำนวนผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่าของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร จำนวนผู้ที่ผลตรวจสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 7,667 คน คิดเป็น 14.17 เท่า ของผลจากกิจกรรมสัญจร

       รายงานฉบับนี้ สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 14 เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐาน สำหรับการพัฒนางาน รูปแบบงานในอนาคต สำหรับการวิจัย และสำหรับไว้วิเคราะห์ร่วมกับ กิจกรรมครั้งอื่นๆ ที่มีตามมาในอนาคต

รูปที่ 1 ผลการกระจายเป็นวงกว้าง กรณีไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร

  กลุ่มเสี่ยง  

0.00 เท่า
อัลตราซาวด์  
0
0.00 เท่า
สงสัย
 
 
   
     
7,667
14.17 เท่า


2. สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 14

      กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งนี้ ใช้ระยะเวลาเตรียมการ 30 วัน และระยะดำเนินการตรวจอัลตราซาวด์ 5 ชั่วโมง โดย ไม่มี กิจกรรมระดมทุน เพื่อมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี ภาคกลางคืน


2.1 ข้อมูลพื้นฐาน เกี่ยวกับบุคลากร และภาคส่วน ที่มีส่วนร่วมโดยตรง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ มีจำนวนผู้มีส่วนร่วมจัดโดยตรง 340 คน ทั้งนี้ มี เป็นประธานในพิธีเปิด และผู้มีบทบาทหลักๆ ได้แก่ พันจ่าอากาศเอกปัญญา สระทองอุ่น รองผู้ว่าราชการจังหวัดอำนาจเจริญ, นายวรพจน์ อุปนิสากร ปลัดอำเภอหัวหน้าฝ่ายบริหารงานปกครอง(รักษาการนายอำเภอลืออำนาจ), รศ.พวงรัตน์ ยงวณิชย์ เลขาธิการมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี, รศ. นพ. ณรงค์ ขันตีแก้ว หัวหน้าโครงการแก้ไขปัญหาโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี( CASCAP) , รศ.ดร.บัณฑิต ถิ่นคำรพ ผู้อำนวยการศูนย์จัดการข้อมูลและวิเคราะห์ทางสถิติ, นพ.ภาสกร ไชยเศรษฐ นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดอำนาจเจริญ และมีแพทย์เข้าร่วมให้บริการตรวจอัลตราซาวจำนวน 8 คน (ตารางที่ 1)

ตารางที่ 1 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
หน่วยงาน บุคลากร จำนวนคน
 1. กระทรวงมหาดไทย
   ระดับจังหวัด ผู้ว่าราชการจังหวัด   1  
   ระดับท้องถิ่น นายอำเภอ   1  
     
 2. กระทรวงสาธารณสุข
   ระดับจังหวัด นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัด   1  
   ระดับท้องถิ่น สาธารณสุขอำเภอ   1  
   ระดับท้องถิ่น สมาชิก อสม.   150  
     
 3. กระทรวงศึกษาธิการ
    มหาวิทยาลัยขอนแก่น    
            มหาวิทยาลัยขอนแก่น อาจารย์   2  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย อาจารย์   10  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย นักเรียน   150  
     
 4. เอกชน
   มูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี บุคลากร   5  
   GMM Grmmy ศิลปิน   1  
   Berli Jucker Public Co.,Ltd บุคลากร   10  
     
 5. แพทย์ที่ตรวจอัลตราซาวด์
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น รพ.ศรีนครินทร์   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.มะเร็งอุบลราชธานี   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.มะเร็งอุบลราชธานี   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.สรรพสิทธิประสงค์   1  
   จากหน่วยงานในพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.ชานุมาน   1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น รพ.ศรีนครินทร์   1  
   จากหน่วยงานในพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.ดอนมดแด   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.อำนาจเจริญ   1  
    รวม 340 คน

2.2 อาคารสถานที่ วัสดุอุปกรณ์ และรูปแบบกิจกรรม และงบประมาณที่จ่ายจริง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ ใช้อาคารสถานที่ของ โรงเรียนลือวิทยาคม มีจำนวนบู๊ธนิทรรศการ 12 บู๊ธ จาก 2 หน่วยงาน วัสดุอุปกรณ์ส่วนใหญ่นำไปจาก CASCAP, DAMASAC และ Berli Jucker Public Co. Ltd. โดยที่มีค่าใช้จ่ายเฉพาะที่จ่ายจริงโดย CASCAP และ DAMASAC รวม 0.00 บาท (ตารางที่ 2) มีรายการแสดงบนเวทีที่ได้รับการสนับสนุนจาก GMM Grammy โดยศิลปินที่มาร่วมงาน คือ เอกพล มนต์ตระการ

ตารางที่ 2 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
ประเภท รายละเอียด จำนวน (หน่วย)
 1. อาคารสถานที่
     อาคารจัดเวทีการแสดง โรงเรียนลือวิทยาคม 300 (ตร.ม.)  
     อาคารจัดการก่อนตรวจ U/S โรงเรียนลือวิทยาคม 500 (ตร.ม.)  
     อาคารปฏิบัติการตรวจ U/S โรงเรียนลือวิทยาคม 250 (ตร.ม.)  
     อาคารจัดการหลังตรวจ U/S โรงเรียนลือวิทยาคม 100 (ตร.ม.)  
     อาคารจัดงานระดมทุนมูลนิธิฯ      
     รวมพื้นที่ใช้สอย   1,150 (ตร.ม.)  
 2. บู๊ธนิทรรศการ
  รพสต.ของอำเภอลืออำนาจ 11 (บู๊ธ)  
  มูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น 1 (บู๊ธ)  
     รวม 2 (หน่วยงาน) 2 (บู๊ธ)  
 3. การแสดงบนเวที
  การแสดงดนตรี โรงเรียนลืออำนาจวิทยาคม 50 (คน)  
  การบรรยายให้ความรู้ “จักมะเร็งท่อน้ำดีเพื่อชีวีมีสุข” โดย ดร.พรชีรา ชูสอน จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น 5 (คน)  
  เอกพล มนต์ตระการ จาก GMM Grammy 1 (คน)  
     รวม 3 (หน่วยงาน) 56 (คน)  
 4. วัสดุ อุปกรณ์
เครื่องอัลตราซาวด์ จาก Berli Jucker Public Co. Ltd. 8 (เครื่อง)  
เครื่องคอมพิวเตอร์ จาก DAMASAC 5 (เครื่อง)  
เครื่องคอมพิวเตอร์ จาก CASCAP 5 (เครื่อง)  
กล้องถ่ายภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว จาก CASCAP 2 (เครื่อง)  
กล้องถ่ายภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว จาก DAMASAC 2 (เครื่อง)  
เครื่องสแกนเนอร์ จาก DAMASAC 1 (เครื่อง)  
     รวม 6 (หน่วยงาน) 23 (เครื่อง)  
 5. งบประมาณที่จ่ายจริง
     รวม     



2.3 ข้อมูลพื้นฐานผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์

      กลุ่มเสี่ยงจำนวน 491 คน ที่ลงทะเบียนเข้าร่วมกิจกรรมสัญจรฯ ครั้งนี้ ได้รับการลงทะเบียนมาจาก 16 ตำบล ในความดูแลของ 12 รพ.สต. (สถานบริการ) มีข้อมูลพื้นฐาน ดังแสดงใน ตารางที่ 3



2.4 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

      จากกลุ่มเสี่ยงจำนวน 489 คน ที่มารับการตรวจอัลตราซาวด์ มีผลตรวจผิดปกติอย่างน้อยหนึ่งอย่าง เท่ากับ 368 คน (คิดเป็น 75.3%) และอยู่ในข่ายสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี เท่ากับ 9 คน (คิดเป็น 1,800 ต่อแสนประชากร) รายละเอียด ตามรูปที่ 2 และ ตารางที่ 3

รูปที่ 2 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

ตารางที่ 4 ข้อมูลผลการตรวจอัลตร้าซาวด์ของผู้เข้าร่วมโครงการ CASCAP: Cholangiocarcinoma Screening and Care Program ในงานกิจกรรมสัญจรครั้งนี้




3. ประมวลภาพเหตุการณ์สำคัญ

สถานที่จัดงาน

สถานที่จัดการแสดงบนเวที
สถานที่รอเข้าห้องตรวจ
ที่นั่งรอเรียกคิว
กลุ่มผู้เข้าร่วมรับการตรวจอัลตราซาวด์รอเรียกคิวเข้าตรวจ
กลุ่มผู้เข้าร่วมรับการตรวจอัลตราซาวด์ รับคิว
 
 



พิธีเปิดงาน

ประธานกล่าวเปิดงาน
ประธานพิธี และแขกผู้มีเกียรติ ร่วมถ่ายภาพในพิธีเปิด
 
 



ภาพหมู่บุคคลสำคัญ

แพทย์ผู้เข้าร่วมการตรวจอัลตราซาวด์
ประธานกล่าวเปิดงาน
กล่าวต้อนรับ
กล่าวถึงความเป็นมาโครงการและการสนับสนุน
กล่าวถึงความเป็นมาโครงการและการสนับสนุน
กล่าวรายงาน
ประธานพิธี และแขกผู้มีเกียรติ ถ่ายภาพร่วมกัน
ประธานพิธี และแขกผู้มีเกียรติ ถ่ายภาพร่วมกัน
 
 



บรรยากาศงาน

กลุ่มผู้เข้าร่วมรับการตรวจอัลตราซาวด์ รอเรียกคิวเข้าห้องตรวจ
สัมภาษณ์ VIP
ฟังผลการตรวจ
ร่วมะสนุกกับกิจกรรมแจกเสื้อ ณ เวทีพิธีเปิดงาน
สานที่จัดกิจกรรมบนเวที
รศ.ดร.บัณฑิต ถิ่นคำรพ นำเสนอระบบ CASCAP
บูธนิทรรศการจาก อำเภอ ลืออำนาจ
บูธนิทรรศการจาก อำเภอ ลืออำนาจ
บูธนิทรรศการจาก อำเภอ ลืออำนาจ



กลุ่มผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์

อาสาสมัครลงบะเบียนรับบัตรคิว
อาสาสมัครนั่งรอเรียกคิวเข้าตรวจ
อาสาสมัครนั่งรอตรวจหน้าห้องตรวจ
อาสาสมัครรับคำแนะนำ
กลุ่มผู้เข้าร่วมรับการตรวจอัลตราซาวด์ รับคิว
 
 



คณะทำงาน

กำลังจัดเครื่องอัลตราซาวด์
การทำ Data Quality Assurance
ทีมงานลงข้อมูล CCA-02 จากลืออำนาจปฏิบัติหน้าที่อย่างแข็งขัน
คณะทำงานจาก อ.ลืออำนาจ
คณะทำงานจาก อ.ลืออำนาจ
คณะทำงานจาก อ.ลืออำนาจ