สรุปรายงาน วาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี สัญจร ครั้งที่ 28 ดูรายงานครั้งที่ผ่านมา >>
เมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2558
ณ โรงเรียนพรเจริญวิทยาคม อ.พรเจริญ จ.บึงกาฬ
-------------------------------------------------------------------------------------


1. บทนำและภาพรวม “หนึ่งหยดน้ำทำคลื่นแผ่ไพศาล”

       กว่าสามทศวรรษที่ผ่านมา แม้มีการรณรงค์เพื่อแก้ไขปัญหาพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีอย่างไม่ลดละ แต่พฤติกรรมการกินปลาดิบยังคงอยู่ และอัตราตายด้วยมะเร็งท่อน้ำดีก็มีแน้วโน้มสูงขึ้น

       ในปี พ.ศ. 2557 มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยคณะผู้เชี่ยวชาญจากสหสาขา ได้ริเริ่มในสิ่งที่แตกต่างไปจากเดิม มีการบูรณการ การตรวจคัดกรองผู้ป่วยด้วยอัลตราซาวด์ และการรักษาพยาบาล อย่างเป็นระบบ ด้วยการระดมความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อสร้างความตระหนักถึงภัยจากมะเร็งร้ายนี้ ให้สังคมในวงกว้างได้รับรู้ และเปลี่ยนกระบวนทัศน์ จากที่เคยเข้าใจกันว่า เป็นมะเร็งนี้แล้ว “ผ่าก็ตาย ไม่ผ่าก็ตาย” เป็น “หายได้หากตรวจพบระยะเริ่มต้น” แล้วหันมาให้ความสนใจกับการตรวจคัดกรอง

       กิจกรรมหนึ่ง เพื่อสร้างความตระหนักดังกล่าว คือ กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ซึ่งจัดมาแล้วก่อนหน้านี้ จำนวน 27 ครั้ง สำหรับครั้งนี้ เป็นครั้งที่ 28 สรุปจำนวนผู้เข้ารับการตรวจอัลตราซาวด์ 27 ครั้งที่ผ่านมานั้น มีทั้งสิ้น 12,779 คน เฉพาะครั้งที่ 28 นี้ มีจำนวน 499 คน ดังนั้น จากกิจกรรมสัญจรทั้งหมด ซึ่งรวมครั้งนี้ด้วยจำนวน 28 ครั้ง มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ทั้งหมด 13,278 คน พบผู้ที่สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดีทั้งหมด 541 คน คิดเป็น 4.1% หรือ 4,074 ต่อแสนประชากร นั่นคือจำนวนเมื่อนับถึงวันที่ 24 ก.ค. 2558 ซึ่งเป็นวันที่จัดกิจกรรมสัญจรครั้งนั้น เพียงเท่านั้น แต่หากนับถึงวันที่ 7 พ.ค. 2564 ซึ่งเป็นวันที่สรุปรายงานนี้ มีกิจกรรมสัญจรแล้วทั้งสิ้น 92 ครั้ง รวมมีผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยงเพื่อขอรับการตรวจอัลตราซาวด์ จากทุกจังหวัดในภาคอีสานแล้ว ทั้งสิ้น 1,700,261 คน จากจำนวนนี้ ได้มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์แล้ว 802,790 คน คิดเป็น 47.2% ผลการตรวจ พบผู้สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี 7,894 คน คิดเป็นอัตรา 0.8% หรือ 762 ต่อแสนประชากร กลุ่มนี้ ได้รับคำแนะนำ และติดตามให้เข้าสู่ระบบบริการ เพื่อตรวจยืนยัน และรับการรักษากรณีผลยืนยันเป็นบวก

      ผลจากกิจกรรมสัญจรที่ผ่านมา บังเกิดกระแสแห่งความตระหนัก ราวกับหยดน้ำที่หล่นสู่ผิวน้ำ ย่อมเกิดคลื่นกระจายไปเป็นวงกว้าง กล่าวคือ เมื่อนับถึงวันที่ 7 พ.ค. 2564 จำนวนผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยง ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่า ของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร และ จำนวนผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่าของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร จำนวนผู้ที่ผลตรวจสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 7,667 คน คิดเป็น 14.17 เท่า ของผลจากกิจกรรมสัญจร

       รายงานฉบับนี้ สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 28 เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐาน สำหรับการพัฒนางาน รูปแบบงานในอนาคต สำหรับการวิจัย และสำหรับไว้วิเคราะห์ร่วมกับ กิจกรรมครั้งอื่นๆ ที่มีตามมาในอนาคต

รูปที่ 1 ผลการกระจายเป็นวงกว้าง กรณีไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร

  กลุ่มเสี่ยง  

0.00 เท่า
อัลตราซาวด์  
0
0.00 เท่า
สงสัย
 
 
   
     
7,667
14.17 เท่า


2. สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 28

      กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งนี้ ใช้ระยะเวลาเตรียมการ 30 วัน และระยะดำเนินการตรวจอัลตราซาวด์ 6 ชั่วโมง โดย ไม่มี กิจกรรมระดมทุน เพื่อมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี ภาคกลางคืน


2.1 ข้อมูลพื้นฐาน เกี่ยวกับบุคลากร และภาคส่วน ที่มีส่วนร่วมโดยตรง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ มีจำนวนผู้มีส่วนร่วมจัดโดยตรง 21 คน ทั้งนี้ มี เป็นประธานในพิธีเปิด และผู้มีบทบาทหลักๆ ได้แก่ ดร.พรชีรา ชูสอน วิทยากร จาก มหาวิทยาลัยขอนแก่น, นายวิรัตน์ สุรธรรมานันท์ ท่านนายอำเภอพรเจริญ จังหวัดบึงกาฬ, รศ.นพ.ณรงค์ ขันตีแก้ว หัวหน้าโครงการฯ CASCAP , รศ.พวงรัตน์ ยงวณิชย์ เลขาธิการมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี, นายวิศณุ วิทยาบำรุง นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดบึงกาฬ, นายธวัชชัย รักขนาม รองผู้ว่าราชการจังหวัดบึงกาฬ และมีแพทย์เข้าร่วมให้บริการตรวจอัลตราซาวจำนวน 6 คน (ตารางที่ 1)

ตารางที่ 1 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
หน่วยงาน บุคลากร จำนวนคน
 1. กระทรวงมหาดไทย
   ระดับจังหวัด นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดบึงกาฬ   1  
   ระดับท้องถิ่น นายกเทศมนตรีตำบลท่าสะอาด   1  
   ระดับท้องถิ่น นายอำเภอพรเจริญ   1  
   ระดับท้องถิ่น ผู้กำกับการสถานีตำรวจภูธรพรเจริญ   1  
     
 2. กระทรวงสาธารณสุข
   ระดับจังหวัด นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดบึงกาฬ   1  
   ระดับท้องถิ่น สาธารณสุขอำเภอพรเจริญ   1  
   ระดับท้องถิ่น ผู้อำนวยการโรงพยาบาลพรเจริญ   1  
   ระดับท้องถิ่น พยาบาลวิชาชีพ ชำนาญการ   1  
     
 3. กระทรวงศึกษาธิการ
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย ผู้อำนวยการเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาบึงกาฬ   1  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย ผู้อำนวยการโรงเรียนพรเจริญวิทยา   1  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย ผู้อำนวยการโรงเรียนชุมชนบ้านโคกอุดม   1  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านดอนหญ้านาง   1  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย ผู้ช่วยผู้อำนวยการโรงเรียนพรเจริญวิทยา   1  
     
 4. เอกชน
   อื่นๆ ผู้จัดการการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคบึงกาฬ   1  
   อื่นๆ พัฒนาการอำเภอพรเจริญ   1  
     
 5. แพทย์ที่ตรวจอัลตราซาวด์
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม เทศบาลนครอุดรธานี จ.อุดรธานี   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.หนองคาย จ.หนองคาย   1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น รพ.ศรีนครินทร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.วานรนิวาส จ.สกลนคร   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.กุมภวาปี จ.อุดรธานี   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.อากาศอำนวย   1  
    รวม 21 คน

2.2 อาคารสถานที่ วัสดุอุปกรณ์ และรูปแบบกิจกรรม และงบประมาณที่จ่ายจริง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ ใช้อาคารสถานที่ของ โรงเรียนพรเจริญวิทยาคม มีจำนวนบู๊ธนิทรรศการ 5 บู๊ธ จาก 2 หน่วยงาน วัสดุอุปกรณ์ส่วนใหญ่นำไปจาก CASCAP, DAMASAC และ Berli Jucker Public Co. Ltd. โดยที่มีค่าใช้จ่ายเฉพาะที่จ่ายจริงโดย CASCAP และ DAMASAC รวม 0.00 บาท (ตารางที่ 2) มีรายการแสดงบนเวทีที่ได้รับการสนับสนุนจาก GMM Grammy โดยศิลปินที่มาร่วมงาน คือ ไชโย ธนาวัฒน์

ตารางที่ 2 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
ประเภท รายละเอียด จำนวน (หน่วย)
 1. อาคารสถานที่
     อาคารจัดเวทีการแสดง โรงเรียนพรเจริญวิทยา    
     อาคารจัดการก่อนตรวจ U/S โรงเรียนพรเจริญวิทยา    
     อาคารปฏิบัติการตรวจ U/S โรงเรียนพรเจริญวิทยา    
     อาคารจัดการหลังตรวจ U/S โรงเรียนพรเจริญวิทยา    
     อาคารจัดงานระดมทุนมูลนิธิฯ โรงเรียนพรเจริญวิทยา    
     รวมพื้นที่ใช้สอย      
 2. บู๊ธนิทรรศการ
  นิทรรศการจากมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีและศูนย์วิจัยพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการให้ความรู้จากพื้นที่ฯ 4 (บู๊ธ)  
     รวม 2 (หน่วยงาน) 2 (บู๊ธ)  
 3. การแสดงบนเวที
  การแสดงลำกลอนจากพื้นที่ 2 (คน)  
  การแสดงโปงลางจากทางโรงเรียน 20 (คน)  
     รวม 2 (หน่วยงาน) 22 (คน)  
 4. วัสดุ อุปกรณ์
เครื่องอัลตราซาวด์ จาก Berli Jucker Public Co. Ltd. 10 (เครื่อง)  
กล้องถ่ายภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว จาก DAMASAC 2 (เครื่อง)  
กล้องถ่ายภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว จาก CASCAP 3 (เครื่อง)  
อื่นๆ จาก DAMASAC/CASCAP-Tablet 25 (เครื่อง)  
     รวม 4 (หน่วยงาน) 40 (เครื่อง)  
 5. งบประมาณที่จ่ายจริง
     รวม     



2.3 ข้อมูลพื้นฐานผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์

      กลุ่มเสี่ยงจำนวน 506 คน ที่ลงทะเบียนเข้าร่วมกิจกรรมสัญจรฯ ครั้งนี้ ได้รับการลงทะเบียนมาจาก 32 ตำบล ในความดูแลของ 16 รพ.สต. (สถานบริการ) มีข้อมูลพื้นฐาน ดังแสดงใน ตารางที่ 3



2.4 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

      จากกลุ่มเสี่ยงจำนวน 499 คน ที่มารับการตรวจอัลตราซาวด์ มีผลตรวจผิดปกติอย่างน้อยหนึ่งอย่าง เท่ากับ 249 คน (คิดเป็น 49.9%) และอยู่ในข่ายสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี เท่ากับ 6 คน (คิดเป็น 1,200 ต่อแสนประชากร) รายละเอียด ตามรูปที่ 2 และ ตารางที่ 3

รูปที่ 2 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

ตารางที่ 4 ข้อมูลผลการตรวจอัลตร้าซาวด์ของผู้เข้าร่วมโครงการ CASCAP: Cholangiocarcinoma Screening and Care Program ในงานกิจกรรมสัญจรครั้งนี้




3. ประมวลภาพเหตุการณ์สำคัญ

สถานที่จัดงาน

จุดรอเรียกคิว
ห้องตรวจ
บริเวณพิธีเปิด



พิธีเปิดงาน

รศ.นพ.ณรงค์ ขันตีแก้ว กล่าวความเป็นมาของโครงการฯครบ 50 ปี มหาวิทยาลัยอุทิศเพื่อสังคม
ลั่นฆ้องพิธีเปิด
พิธีมอบใบประกาศนียบัตร



ภาพหมู่บุคคลสำคัญ

 
 



บรรยากาศงาน

ถามคำถาม แจกเสื้อ
เด็กๆให้ความสนใจกับมะเร็งท่อน้ำดี
การแสดงของนักเรียน



กลุ่มผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์

อาสาสมัคร VIP
รอเรียกคิว
อาสาสมัครรับคิว



คณะทำงาน

ทีมงานจากทางพื้นที่
มูลนิธิสัมภาษณ์ชาวบ้าน เพื่อไปทำข่าว
พยาบาลให้คำแนะนำและส่งต่อผู้ป่วย