สรุปรายงาน วาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี สัญจร ครั้งที่ 29 ดูรายงานครั้งที่ผ่านมา >>
เมื่อวันที่ 14 ส.ค. 2558
ณ ณ โรงเรียนจตุรัสวิทยาคาร อ.จตุรัส จ.ชัยภูมิ
-------------------------------------------------------------------------------------


1. บทนำและภาพรวม “หนึ่งหยดน้ำทำคลื่นแผ่ไพศาล”

       กว่าสามทศวรรษที่ผ่านมา แม้มีการรณรงค์เพื่อแก้ไขปัญหาพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีอย่างไม่ลดละ แต่พฤติกรรมการกินปลาดิบยังคงอยู่ และอัตราตายด้วยมะเร็งท่อน้ำดีก็มีแน้วโน้มสูงขึ้น

       ในปี พ.ศ. 2557 มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยคณะผู้เชี่ยวชาญจากสหสาขา ได้ริเริ่มในสิ่งที่แตกต่างไปจากเดิม มีการบูรณการ การตรวจคัดกรองผู้ป่วยด้วยอัลตราซาวด์ และการรักษาพยาบาล อย่างเป็นระบบ ด้วยการระดมความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อสร้างความตระหนักถึงภัยจากมะเร็งร้ายนี้ ให้สังคมในวงกว้างได้รับรู้ และเปลี่ยนกระบวนทัศน์ จากที่เคยเข้าใจกันว่า เป็นมะเร็งนี้แล้ว “ผ่าก็ตาย ไม่ผ่าก็ตาย” เป็น “หายได้หากตรวจพบระยะเริ่มต้น” แล้วหันมาให้ความสนใจกับการตรวจคัดกรอง

       กิจกรรมหนึ่ง เพื่อสร้างความตระหนักดังกล่าว คือ กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ซึ่งจัดมาแล้วก่อนหน้านี้ จำนวน 28 ครั้ง สำหรับครั้งนี้ เป็นครั้งที่ 29 สรุปจำนวนผู้เข้ารับการตรวจอัลตราซาวด์ 28 ครั้งที่ผ่านมานั้น มีทั้งสิ้น 13,278 คน เฉพาะครั้งที่ 29 นี้ มีจำนวน 507 คน ดังนั้น จากกิจกรรมสัญจรทั้งหมด ซึ่งรวมครั้งนี้ด้วยจำนวน 29 ครั้ง มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ทั้งหมด 13,785 คน พบผู้ที่สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดีทั้งหมด 541 คน คิดเป็น 3.9% หรือ 3,925 ต่อแสนประชากร นั่นคือจำนวนเมื่อนับถึงวันที่ 14 ส.ค. 2558 ซึ่งเป็นวันที่จัดกิจกรรมสัญจรครั้งนั้น เพียงเท่านั้น แต่หากนับถึงวันที่ 7 พ.ค. 2564 ซึ่งเป็นวันที่สรุปรายงานนี้ มีกิจกรรมสัญจรแล้วทั้งสิ้น 92 ครั้ง รวมมีผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยงเพื่อขอรับการตรวจอัลตราซาวด์ จากทุกจังหวัดในภาคอีสานแล้ว ทั้งสิ้น 1,700,255 คน จากจำนวนนี้ ได้มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์แล้ว 802,790 คน คิดเป็น 47.2% ผลการตรวจ พบผู้สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี 7,894 คน คิดเป็นอัตรา 0.8% หรือ 762 ต่อแสนประชากร กลุ่มนี้ ได้รับคำแนะนำ และติดตามให้เข้าสู่ระบบบริการ เพื่อตรวจยืนยัน และรับการรักษากรณีผลยืนยันเป็นบวก

      ผลจากกิจกรรมสัญจรที่ผ่านมา บังเกิดกระแสแห่งความตระหนัก ราวกับหยดน้ำที่หล่นสู่ผิวน้ำ ย่อมเกิดคลื่นกระจายไปเป็นวงกว้าง กล่าวคือ เมื่อนับถึงวันที่ 7 พ.ค. 2564 จำนวนผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยง ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่า ของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร และ จำนวนผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่าของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร จำนวนผู้ที่ผลตรวจสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 7,667 คน คิดเป็น 14.17 เท่า ของผลจากกิจกรรมสัญจร

       รายงานฉบับนี้ สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 29 เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐาน สำหรับการพัฒนางาน รูปแบบงานในอนาคต สำหรับการวิจัย และสำหรับไว้วิเคราะห์ร่วมกับ กิจกรรมครั้งอื่นๆ ที่มีตามมาในอนาคต

รูปที่ 1 ผลการกระจายเป็นวงกว้าง กรณีไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร

  กลุ่มเสี่ยง  

0.00 เท่า
อัลตราซาวด์  
0
0.00 เท่า
สงสัย
 
 
   
     
7,667
14.17 เท่า


2. สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 29

      กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งนี้ ใช้ระยะเวลาเตรียมการ 30 วัน และระยะดำเนินการตรวจอัลตราซาวด์ 6 ชั่วโมง โดย ไม่มี กิจกรรมระดมทุน เพื่อมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี ภาคกลางคืน


2.1 ข้อมูลพื้นฐาน เกี่ยวกับบุคลากร และภาคส่วน ที่มีส่วนร่วมโดยตรง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ มีจำนวนผู้มีส่วนร่วมจัดโดยตรง 22 คน ทั้งนี้ มี เป็นประธานในพิธีเปิด และผู้มีบทบาทหลักๆ ได้แก่ ดร.พรชีรา ชูสอน วิทยากร จาก มหาวิทยาลัยขอนแก่น, นายสรกฤช ชื่นจิตย์ นายอำเภอจัตุรัส, รศ.รังสรรค์ เนียมสนิท ผู้อำนวยการสำนักงานประสานความร่วมมือพัฒนาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ, รศ.นพ.ณรงค์ ขันตีแก้ว รองประธานมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี และหัวหน้าโครงการฯ CASCAP, นพ.ดุสิต ขำชัยภูมิ ท่านรองนายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดชัยภูมิ, นางนภา ศกุนตนาค รองผู้ว่าราชการจังหวัดชัยภูมิ และมีแพทย์เข้าร่วมให้บริการตรวจอัลตราซาวจำนวน 7 คน (ตารางที่ 1)

ตารางที่ 1 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
หน่วยงาน บุคลากร จำนวนคน
 1. กระทรวงมหาดไทย
   ระดับจังหวัด รองท่านผู้ว่าราชการจังหวัดชัยภูมิ   1  
   ระดับท้องถิ่น นายอำเภอจัตุรัส   1  
     
 2. กระทรวงสาธารณสุข
   ระดับจังหวัด นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดชัยภูมิ   1  
     
 3. กระทรวงศึกษาธิการ
    มหาวิทยาลัยขอนแก่น    
            มหาวิทยาลัยขอนแก่น เจ้าหน้าที่   3  
    มหาวิทยาลัยขอนแก่น    
            โครงการ CASCAP เจ้าหน้าที่   9  
     
 4. เอกชน
     
 5. แพทย์ที่ตรวจอัลตราซาวด์
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์    1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์   1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์   1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์   1  
   จากหน่วยงานในพื้นที่จัดกิจกรรม แพทย์รังสี รพ.ชัยภูมิ   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.ชนบท จ.ขอนแก่น   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.แวงน้อย จ.ขอนแก่น   1  
    รวม 22 คน

2.2 อาคารสถานที่ วัสดุอุปกรณ์ และรูปแบบกิจกรรม และงบประมาณที่จ่ายจริง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ ใช้อาคารสถานที่ของ ณ โรงเรียนจตุรัสวิทยาคาร มีจำนวนบู๊ธนิทรรศการ 4 บู๊ธ จาก 2 หน่วยงาน วัสดุอุปกรณ์ส่วนใหญ่นำไปจาก CASCAP, DAMASAC และ Berli Jucker Public Co. Ltd. โดยที่มีค่าใช้จ่ายเฉพาะที่จ่ายจริงโดย CASCAP และ DAMASAC รวม 0.00 บาท (ตารางที่ 2) มีรายการแสดงบนเวทีที่ได้รับการสนับสนุนจาก GMM Grammy โดยศิลปินที่มาร่วมงาน คือ เอกพล มนต์ตระการ

ตารางที่ 2 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
ประเภท รายละเอียด จำนวน (หน่วย)
 1. อาคารสถานที่
     อาคารจัดเวทีการแสดง โรงเรียนจัตุรัสวิทยาคาร    
     อาคารจัดการก่อนตรวจ U/S โรงเรียนจัตุรัสวิทยาคาร    
     อาคารปฏิบัติการตรวจ U/S โรงเรียนจัตุรัสวิทยาคาร    
     อาคารจัดการหลังตรวจ U/S โรงเรียนจัตุรัสวิทยาคาร    
     อาคารจัดงานระดมทุนมูลนิธิฯ โรงเรียนจัตุรัสวิทยาคาร    
     รวมพื้นที่ใช้สอย      
 2. บู๊ธนิทรรศการ
  มูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการให้ความรู้จากพื้นที่ฯ 3 (บู๊ธ)  
     รวม 2 (หน่วยงาน) 2 (บู๊ธ)  
 3. การแสดงบนเวที
  การแสดงจากทางโรงเรียน 3 (คน)  
     รวม 1 (หน่วยงาน) 3 (คน)  
 4. วัสดุ อุปกรณ์
เครื่องอัลตราซาวด์ จาก Berli Jucker Public Co. Ltd. 10 (เครื่อง)  
กล้องถ่ายภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว จาก CASCAP 3 (เครื่อง)  
กล้องถ่ายภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว จาก DAMASAC 2 (เครื่อง)  
อื่นๆ จาก DAMASAC/CASCAP-Tablet 25 (เครื่อง)  
     รวม 4 (หน่วยงาน) 40 (เครื่อง)  
 5. งบประมาณที่จ่ายจริง
     รวม     



2.3 ข้อมูลพื้นฐานผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์

      กลุ่มเสี่ยงจำนวน 507 คน ที่ลงทะเบียนเข้าร่วมกิจกรรมสัญจรฯ ครั้งนี้ ได้รับการลงทะเบียนมาจาก 19 ตำบล ในความดูแลของ 12 รพ.สต. (สถานบริการ) มีข้อมูลพื้นฐาน ดังแสดงใน ตารางที่ 3



2.4 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

      จากกลุ่มเสี่ยงจำนวน 507 คน ที่มารับการตรวจอัลตราซาวด์ มีผลตรวจผิดปกติอย่างน้อยหนึ่งอย่าง เท่ากับ 215 คน (คิดเป็น 42.4%) และอยู่ในข่ายสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี เท่ากับ 3 คน (คิดเป็น 600 ต่อแสนประชากร) รายละเอียด ตามรูปที่ 2 และ ตารางที่ 3

รูปที่ 2 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

ตารางที่ 4 ข้อมูลผลการตรวจอัลตร้าซาวด์ของผู้เข้าร่วมโครงการ CASCAP: Cholangiocarcinoma Screening and Care Program ในงานกิจกรรมสัญจรครั้งนี้




3. ประมวลภาพเหตุการณ์สำคัญ

สถานที่จัดงาน

บริเวณรอเรียกคิวหน้าห้องตรวจ
บริเวณเวทีพิธีเปิด
 
 



พิธีเปิดงาน

รศ.นพ.ณรงค์ ขันตีแก้ว กล่าวความเป็นมาของโครงการฯครบ 50 ปี มหาวิทยาลัยอุทิศเพื่อสังคม
ลั่นฆ้องพิธีเปิด
พิธีมอบใบประกาศนียบัตร



ภาพหมู่บุคคลสำคัญ

 
 



บรรยากาศงาน

บูธมูลนิธิ
เล่นเกมส์ประลองความรู้



กลุ่มผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์

ตรวจเสร็จแล้วกินข้าว
นั่งรอเข้าตรวจ
 
 



คณะทำงาน

ทีมงานจากทางพื้นที่
โปรแกรมเมอร์คอยดูแลระบบ
พยาบาลให้คำแนะนำและส่งต่อผู้ป่วย