สรุปรายงาน วาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี สัญจร ครั้งที่ 34 ดูรายงานครั้งที่ผ่านมา >>
เมื่อวันที่ 13 พ.ย. 2558
ณ เทศบาลเมืองศิลา อ.เมืองขอนแก่น จ.ขอนแก่น
-------------------------------------------------------------------------------------


1. บทนำและภาพรวม “หนึ่งหยดน้ำทำคลื่นแผ่ไพศาล”

       กว่าสามทศวรรษที่ผ่านมา แม้มีการรณรงค์เพื่อแก้ไขปัญหาพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีอย่างไม่ลดละ แต่พฤติกรรมการกินปลาดิบยังคงอยู่ และอัตราตายด้วยมะเร็งท่อน้ำดีก็มีแน้วโน้มสูงขึ้น

       ในปี พ.ศ. 2557 มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยคณะผู้เชี่ยวชาญจากสหสาขา ได้ริเริ่มในสิ่งที่แตกต่างไปจากเดิม มีการบูรณการ การตรวจคัดกรองผู้ป่วยด้วยอัลตราซาวด์ และการรักษาพยาบาล อย่างเป็นระบบ ด้วยการระดมความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อสร้างความตระหนักถึงภัยจากมะเร็งร้ายนี้ ให้สังคมในวงกว้างได้รับรู้ และเปลี่ยนกระบวนทัศน์ จากที่เคยเข้าใจกันว่า เป็นมะเร็งนี้แล้ว “ผ่าก็ตาย ไม่ผ่าก็ตาย” เป็น “หายได้หากตรวจพบระยะเริ่มต้น” แล้วหันมาให้ความสนใจกับการตรวจคัดกรอง

       กิจกรรมหนึ่ง เพื่อสร้างความตระหนักดังกล่าว คือ กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ซึ่งจัดมาแล้วก่อนหน้านี้ จำนวน 33 ครั้ง สำหรับครั้งนี้ เป็นครั้งที่ 34 สรุปจำนวนผู้เข้ารับการตรวจอัลตราซาวด์ 33 ครั้งที่ผ่านมานั้น มีทั้งสิ้น 15,876 คน เฉพาะครั้งที่ 34 นี้ มีจำนวน 413 คน ดังนั้น จากกิจกรรมสัญจรทั้งหมด ซึ่งรวมครั้งนี้ด้วยจำนวน 34 ครั้ง มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ทั้งหมด 16,289 คน พบผู้ที่สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดีทั้งหมด 541 คน คิดเป็น 3.3% หรือ 3,321 ต่อแสนประชากร นั่นคือจำนวนเมื่อนับถึงวันที่ 13 พ.ย. 2558 ซึ่งเป็นวันที่จัดกิจกรรมสัญจรครั้งนั้น เพียงเท่านั้น แต่หากนับถึงวันที่ 7 พ.ค. 2564 ซึ่งเป็นวันที่สรุปรายงานนี้ มีกิจกรรมสัญจรแล้วทั้งสิ้น 92 ครั้ง รวมมีผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยงเพื่อขอรับการตรวจอัลตราซาวด์ จากทุกจังหวัดในภาคอีสานแล้ว ทั้งสิ้น 1,700,261 คน จากจำนวนนี้ ได้มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์แล้ว 802,790 คน คิดเป็น 47.2% ผลการตรวจ พบผู้สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี 7,894 คน คิดเป็นอัตรา 0.8% หรือ 762 ต่อแสนประชากร กลุ่มนี้ ได้รับคำแนะนำ และติดตามให้เข้าสู่ระบบบริการ เพื่อตรวจยืนยัน และรับการรักษากรณีผลยืนยันเป็นบวก

      ผลจากกิจกรรมสัญจรที่ผ่านมา บังเกิดกระแสแห่งความตระหนัก ราวกับหยดน้ำที่หล่นสู่ผิวน้ำ ย่อมเกิดคลื่นกระจายไปเป็นวงกว้าง กล่าวคือ เมื่อนับถึงวันที่ 7 พ.ค. 2564 จำนวนผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยง ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่า ของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร และ จำนวนผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่าของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร จำนวนผู้ที่ผลตรวจสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 7,667 คน คิดเป็น 14.17 เท่า ของผลจากกิจกรรมสัญจร

       รายงานฉบับนี้ สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 34 เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐาน สำหรับการพัฒนางาน รูปแบบงานในอนาคต สำหรับการวิจัย และสำหรับไว้วิเคราะห์ร่วมกับ กิจกรรมครั้งอื่นๆ ที่มีตามมาในอนาคต

รูปที่ 1 ผลการกระจายเป็นวงกว้าง กรณีไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร

  กลุ่มเสี่ยง  

0.00 เท่า
อัลตราซาวด์  
0
0.00 เท่า
สงสัย
 
 
   
     
7,667
14.17 เท่า


2. สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 34

      กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งนี้ ใช้ระยะเวลาเตรียมการ 115 วัน และระยะดำเนินการตรวจอัลตราซาวด์ 3 ชั่วโมง โดย ไม่มี กิจกรรมระดมทุน เพื่อมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี ภาคกลางคืน


2.1 ข้อมูลพื้นฐาน เกี่ยวกับบุคลากร และภาคส่วน ที่มีส่วนร่วมโดยตรง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ มีจำนวนผู้มีส่วนร่วมจัดโดยตรง 37 คน ทั้งนี้ มี เป็นประธานในพิธีเปิด และผู้มีบทบาทหลักๆ ได้แก่ ดร. พรชีรา ชูสอน พิธีกร จาก มหาวิทยาลัยขอนแก่น, นายกำธร ถาวรสถิตย์ ผู้ว่าราชการจังหวัดขอนแก่น, รศ.ดร. กิตติชัย ไตรรัตนศิริชัย อธิการบดีมหาวิทยาลัยขอนแก่น, ผศ.พญ. เนตรเฉลียว สัณฑ์พิทักษ์ ประธานมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี , ดร.ยอดยิ่ง จันทนพิมพ์ นายยกเทศมนตรีเมืองศิลา , นายแพทย์อำนวย กาจีนะ อธิบดีกรมควบคุมโรค, ดร.ยอดยิ่ง จันทนพิมพ์ นายยกเทศมนตรีเมืองศิลา , นายแพทย์อำนวย กาจีนะ อธิบดีกรมควบคุมโรค และมีแพทย์เข้าร่วมให้บริการตรวจอัลตราซาวจำนวน 12 คน (ตารางที่ 1)

ตารางที่ 1 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
หน่วยงาน บุคลากร จำนวนคน
 1. กระทรวงมหาดไทย
   ระดับท้องถิ่น เทศบาลเมืองศิลา   1  
     
 2. กระทรวงสาธารณสุข
   ระดับจังหวัด โรงพยาบาลกรุงเทพขอนแก่น   1  
   ระดับจังหวัด สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น   1  
   ระดับจังหวัด โรงพยาบาลขอนแก่น   1  
   ระดับท้องถิ่น สำนักงานสาธารณสุขอำเภอเมืองขอนแก่น   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลศิลา   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพบ้านโนนม่วง   1  
   ระดับท้องถิ่น กองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม เทศบาลเมืองศิลา   1  
   ระดับท้องถิ่น สำนักงานป้องกันควบคุมโรค ที่ 6   1  
   ระดับท้องถิ่น ศูนย์อนามัยที่ 6   1  
     
 3. กระทรวงศึกษาธิการ
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย โรงเรียนบ้านโนนม่วง   1  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย โรงเรียนบ้านหนองหิน   1  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย โรงเรียนบ้านดอนยาง   1  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย โรงเรียนบ้านหนองไผ่มอดินแดง   1  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย โรงเรียนสีหราชเดโชชัย   1  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย โรงเรียนขามแก่นนคร   1  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย โรงเรียนหนองกุงวิทยาคาร   1  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย โรงเรียนบ้านศิลา   1  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย โรงเรียนบ้านโกทา   1  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย ศูนย์เรียนรู้พัฒนาสตรีและครอบครัวรัตนาภา จังหวัดขอนแก่น   1  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย กลุ่มอาชีพผู้สูงอายุ ตำบลศิลา   1  
     
 4. เอกชน
   อื่นๆ หน่วยบริการปฐมภูมิหนองไผ่   1  
   อื่นๆ โครงการ อสม.น้อยเดินตามรอยพ่อแม่บ้านศิลา   1  
   อื่นๆ ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุเทศบาลเมืองศิลา   1  
   อื่นๆ กลุ่มอาชีพผู้สูงอายุ ตำบลศิลา   1  
     
 5. แพทย์ที่ตรวจอัลตราซาวด์
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น รพ.ศรีนครินทร์ จ.ขอนแก่น   1  
   จากหน่วยงานในพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.ชนบท จ.ขอนแก่น   1  
   จากหน่วยงานในพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.ศูนย์ขอนแก่น จ.ขอนแก่น   1  
   จากหน่วยงานในพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.แวงน้อย จ.ขอนแก่น   1  
   จากหน่วยงานในพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.บรบือ จ.ขอนแก่น   1  
   จากหน่วยงานในพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.ภูเวียง จ.ขอนแก่น   1  
   จากหน่วยงานในพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.กรุงเทพขอนแก่น   1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์   1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์   1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์    1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์   1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์    1  
    รวม 37 คน

2.2 อาคารสถานที่ วัสดุอุปกรณ์ และรูปแบบกิจกรรม และงบประมาณที่จ่ายจริง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ ใช้อาคารสถานที่ของ เทศบาลเมืองศิลา มีจำนวนบู๊ธนิทรรศการ 6 บู๊ธ จาก 6 หน่วยงาน วัสดุอุปกรณ์ส่วนใหญ่นำไปจาก CASCAP, DAMASAC และ Berli Jucker Public Co. Ltd. โดยที่มีค่าใช้จ่ายเฉพาะที่จ่ายจริงโดย CASCAP และ DAMASAC รวม 0.00 บาท (ตารางที่ 2) มีรายการแสดงบนเวทีที่ได้รับการสนับสนุนจาก GMM Grammy โดยศิลปินที่มาร่วมงาน คือ เอกพล มนต์ตระการ

ตารางที่ 2 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
ประเภท รายละเอียด จำนวน (หน่วย)
 1. อาคารสถานที่
     อาคารจัดเวทีการแสดง เทศบาลเมืองศิลา    
     อาคารจัดการก่อนตรวจ U/S เทศบาลเมืองศิลา    
     อาคารปฏิบัติการตรวจ U/S เทศบาลเมืองศิลา    
     อาคารจัดการหลังตรวจ U/S เทศบาลเมืองศิลา    
     อาคารจัดงานระดมทุนมูลนิธิฯ เทศบาลเมืองศิลา    
     รวมพื้นที่ใช้สอย      
 2. บู๊ธนิทรรศการ
  นิทรรศการจากมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีและศูนย์วิจัยพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการให้ความรู้จาก สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ ๖ ขอนแก่น 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการให้ความรู้จาก โรงพยาบาลกรุงเทพ ขอนแก่น 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการให้ความรู้จาก รพ.สต.ในเขตพื้นที่เทศบาลเมืองศิลา 1 (บู๊ธ)  
  บริการตัดผม/บริการนวด โดยศูนย์รัตนาภา 1 (บู๊ธ)  
  บูธปลาร้ายาใจ (ของศิลปิน ไมค์ ภิรมย์พร) 1 (บู๊ธ)  
     รวม 6 (หน่วยงาน) 6 (บู๊ธ)  
 3. การแสดงบนเวที
  การแสดงชุด พุทธมณฑลขอนแก่นและรณรงค์ไม่กินปลาดิบ โดย ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุเทศบาลเมืองศิลา 20 (คน)  
     รวม 1 (หน่วยงาน) 20 (คน)  
 4. วัสดุ อุปกรณ์
เครื่องอัลตราซาวด์ จาก Berli Jucker Public Co. Ltd. 10 (เครื่อง)  
กล้องถ่ายภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว จาก CASCAP 3 (เครื่อง)  
กล้องถ่ายภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว จาก DAMASAC 1 (เครื่อง)  
อื่นๆ จาก TABLET CASCAP&DAMASAC 25 (เครื่อง)  
     รวม 4 (หน่วยงาน) 39 (เครื่อง)  
 5. งบประมาณที่จ่ายจริง
     รวม     



2.3 ข้อมูลพื้นฐานผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์

      กลุ่มเสี่ยงจำนวน 414 คน ที่ลงทะเบียนเข้าร่วมกิจกรรมสัญจรฯ ครั้งนี้ ได้รับการลงทะเบียนมาจาก 1 ตำบล ในความดูแลของ 2 รพ.สต. (สถานบริการ) มีข้อมูลพื้นฐาน ดังแสดงใน ตารางที่ 3



2.4 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

      จากกลุ่มเสี่ยงจำนวน 413 คน ที่มารับการตรวจอัลตราซาวด์ มีผลตรวจผิดปกติอย่างน้อยหนึ่งอย่าง เท่ากับ 243 คน (คิดเป็น 58.8%) และอยู่ในข่ายสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี เท่ากับ 8 คน (คิดเป็น 1,900 ต่อแสนประชากร) รายละเอียด ตามรูปที่ 2 และ ตารางที่ 3

รูปที่ 2 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

ตารางที่ 4 ข้อมูลผลการตรวจอัลตร้าซาวด์ของผู้เข้าร่วมโครงการ CASCAP: Cholangiocarcinoma Screening and Care Program ในงานกิจกรรมสัญจรครั้งนี้




3. ประมวลภาพเหตุการณ์สำคัญ

สถานที่จัดงาน

ลานบริเวณเวทีพิธีเปิด
จุดรอเรียกคิว
ห้องตรวจ



พิธีเปิดงาน

ผศ.พญ. เนตรเฉลียว สัณฑ์พิทักษ์ กล่าวถึง การมีส่วนร่วมของมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี
พิธีมอบใบเกียรติบัตร และ มอบเงินบริจาค
พิธีเปิดงาน



ภาพหมู่บุคคลสำคัญ




บรรยากาศงาน

เล่มเกมคลายร้อน
การแสดงจากทางพื้นที่
ศิลปินร่วมงาน



กลุ่มผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์

รับฟังคำแนะนำ
อาสาสมัครรอเข้าตรวจ
ตรวจเสร็จก็มานวดกับบูธทางพื้นที่



คณะทำงาน

อบรมก่อนเริ่มงานจริง
พยาบาลให้คำแนะนำ
ทีมงานจากทางพื้นที่