สรุปรายงาน วาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี สัญจร ครั้งที่ 54 ดูรายงานครั้งที่ผ่านมา >>
เมื่อวันที่ 11 พ.ย. 2559
ณ โรงเรียนกุดชุมวิทยาคม อ.กุดชุม จ.ยโสธร
-------------------------------------------------------------------------------------


1. บทนำและภาพรวม “หนึ่งหยดน้ำทำคลื่นแผ่ไพศาล”

       กว่าสามทศวรรษที่ผ่านมา แม้มีการรณรงค์เพื่อแก้ไขปัญหาพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีอย่างไม่ลดละ แต่พฤติกรรมการกินปลาดิบยังคงอยู่ และอัตราตายด้วยมะเร็งท่อน้ำดีก็มีแน้วโน้มสูงขึ้น

       ในปี พ.ศ. 2557 มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยคณะผู้เชี่ยวชาญจากสหสาขา ได้ริเริ่มในสิ่งที่แตกต่างไปจากเดิม มีการบูรณการ การตรวจคัดกรองผู้ป่วยด้วยอัลตราซาวด์ และการรักษาพยาบาล อย่างเป็นระบบ ด้วยการระดมความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อสร้างความตระหนักถึงภัยจากมะเร็งร้ายนี้ ให้สังคมในวงกว้างได้รับรู้ และเปลี่ยนกระบวนทัศน์ จากที่เคยเข้าใจกันว่า เป็นมะเร็งนี้แล้ว “ผ่าก็ตาย ไม่ผ่าก็ตาย” เป็น “หายได้หากตรวจพบระยะเริ่มต้น” แล้วหันมาให้ความสนใจกับการตรวจคัดกรอง

       กิจกรรมหนึ่ง เพื่อสร้างความตระหนักดังกล่าว คือ กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ซึ่งจัดมาแล้วก่อนหน้านี้ จำนวน 53 ครั้ง สำหรับครั้งนี้ เป็นครั้งที่ 54 สรุปจำนวนผู้เข้ารับการตรวจอัลตราซาวด์ 53 ครั้งที่ผ่านมานั้น มีทั้งสิ้น 25,633 คน เฉพาะครั้งที่ 54 นี้ มีจำนวน 498 คน ดังนั้น จากกิจกรรมสัญจรทั้งหมด ซึ่งรวมครั้งนี้ด้วยจำนวน 54 ครั้ง มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ทั้งหมด 26,131 คน พบผู้ที่สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดีทั้งหมด 541 คน คิดเป็น 2.1% หรือ 2,070 ต่อแสนประชากร นั่นคือจำนวนเมื่อนับถึงวันที่ 11 พ.ย. 2559 ซึ่งเป็นวันที่จัดกิจกรรมสัญจรครั้งนั้น เพียงเท่านั้น แต่หากนับถึงวันที่ 7 พ.ค. 2564 ซึ่งเป็นวันที่สรุปรายงานนี้ มีกิจกรรมสัญจรแล้วทั้งสิ้น 92 ครั้ง รวมมีผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยงเพื่อขอรับการตรวจอัลตราซาวด์ จากทุกจังหวัดในภาคอีสานแล้ว ทั้งสิ้น 1,700,248 คน จากจำนวนนี้ ได้มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์แล้ว 802,790 คน คิดเป็น 47.2% ผลการตรวจ พบผู้สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี 7,894 คน คิดเป็นอัตรา 0.8% หรือ 762 ต่อแสนประชากร กลุ่มนี้ ได้รับคำแนะนำ และติดตามให้เข้าสู่ระบบบริการ เพื่อตรวจยืนยัน และรับการรักษากรณีผลยืนยันเป็นบวก

      ผลจากกิจกรรมสัญจรที่ผ่านมา บังเกิดกระแสแห่งความตระหนัก ราวกับหยดน้ำที่หล่นสู่ผิวน้ำ ย่อมเกิดคลื่นกระจายไปเป็นวงกว้าง กล่าวคือ เมื่อนับถึงวันที่ 7 พ.ค. 2564 จำนวนผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยง ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่า ของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร และ จำนวนผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่าของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร จำนวนผู้ที่ผลตรวจสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 7,667 คน คิดเป็น 14.17 เท่า ของผลจากกิจกรรมสัญจร

       รายงานฉบับนี้ สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 54 เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐาน สำหรับการพัฒนางาน รูปแบบงานในอนาคต สำหรับการวิจัย และสำหรับไว้วิเคราะห์ร่วมกับ กิจกรรมครั้งอื่นๆ ที่มีตามมาในอนาคต

รูปที่ 1 ผลการกระจายเป็นวงกว้าง กรณีไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร

  กลุ่มเสี่ยง  

0.00 เท่า
อัลตราซาวด์  
0
0.00 เท่า
สงสัย
 
 
   
     
7,667
14.17 เท่า


2. สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 54

      กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งนี้ ใช้ระยะเวลาเตรียมการ 30 วัน และระยะดำเนินการตรวจอัลตราซาวด์ 6 ชั่วโมง โดย ไม่มี กิจกรรมระดมทุน เพื่อมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี ภาคกลางคืน


2.1 ข้อมูลพื้นฐาน เกี่ยวกับบุคลากร และภาคส่วน ที่มีส่วนร่วมโดยตรง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ มีจำนวนผู้มีส่วนร่วมจัดโดยตรง 24 คน ทั้งนี้ มี เป็นประธานในพิธีเปิด และผู้มีบทบาทหลักๆ ได้แก่ นายวีระวัฒน์ วงศ์ว่องไว รองผู้ว่าราชการจังหวัดยโสธร, นายแพทย์บัญชา สรรพโส นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดยโสธร, นายสมเกียรติ์ แก้วรัตน์ นายอำเภอกุดชุม, รศ.นพ.ณรงค์ ขันตีแก้ว หัวหน้าโครงการฯ CASCAP และรองประธานมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี และมีแพทย์เข้าร่วมให้บริการตรวจอัลตราซาวจำนวน 9 คน (ตารางที่ 1)

ตารางที่ 1 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
หน่วยงาน บุคลากร จำนวนคน
 1. กระทรวงมหาดไทย
   ระดับท้องถิ่น ที่ว่าการอำเภอกุดชุม   1  
   ระดับท้องถิ่น เทศบาลตำบลกุดชุมพัฒนา   1  
   ระดับท้องถิ่น การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค สาขาอำเภอกุดชุม   1  
   ระดับท้องถิ่น สถานีตำรวจภูธรอำเภอกุดชุม   1  
   ระดับท้องถิ่น พัฒนาชุมชนอำเภอกุดชุม   1  
   ระดับท้องถิ่น ชมรมกำนัน ผู้ใหญ่บ้านอำเภอกุดชุม   1  
   ระดับท้องถิ่น ชมรมอาสาสมัครสาธารณสุขอำเภอกุดชุม   1  
     
 2. กระทรวงสาธารณสุข
   ระดับจังหวัด สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดยโสธร   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลกุดชุม   1  
   ระดับท้องถิ่น ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอกุดชุม   1  
     
 3. กระทรวงศึกษาธิการ
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย โรงเรียนกุดชุมวิทยาคม   1  
     
 4. เอกชน
   กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตรอำเภอกุดชุม   1  
   กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สำนักงานเกษตรอำเภอกุดชุม   1  
   อื่นๆ ศูนย์ OTOP บ้านนาสะแบง ตำบลโนนเปือย   1  
   อื่นๆ ศูนย์พัฒนาวัตถุดิบสมุนไพรวัดท่าลาด   1  
     
 5. แพทย์ที่ตรวจอัลตราซาวด์
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม 1   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น    1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
    รวม 24 คน

2.2 อาคารสถานที่ วัสดุอุปกรณ์ และรูปแบบกิจกรรม และงบประมาณที่จ่ายจริง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ ใช้อาคารสถานที่ของ โรงเรียนกุดชุมวิทยาคม มีจำนวนบู๊ธนิทรรศการ 5 บู๊ธ จาก 5 หน่วยงาน วัสดุอุปกรณ์ส่วนใหญ่นำไปจาก CASCAP, DAMASAC และ Berli Jucker Public Co. Ltd. โดยที่มีค่าใช้จ่ายเฉพาะที่จ่ายจริงโดย CASCAP และ DAMASAC รวม 0.00 บาท (ตารางที่ 2) มีรายการแสดงบนเวทีที่ได้รับการสนับสนุนจาก GMM Grammy โดยศิลปินที่มาร่วมงาน คือ คุณไมค์ ภิรมย์พร

ตารางที่ 2 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
ประเภท รายละเอียด จำนวน (หน่วย)
 1. อาคารสถานที่
     อาคารจัดเวทีการแสดง ณ โรงเรียนกุดชุมวิทยาคม    
     อาคารจัดการก่อนตรวจ U/S ณ โรงเรียนกุดชุมวิทยาคม    
     อาคารปฏิบัติการตรวจ U/S ณ โรงเรียนกุดชุมวิทยาคม    
     อาคารจัดการหลังตรวจ U/S ณ โรงเรียนกุดชุมวิทยาคม    
     อาคารจัดงานระดมทุนมูลนิธิฯ ณ โรงเรียนกุดชุมวิทยาคม    
     รวมพื้นที่ใช้สอย      
 2. บู๊ธนิทรรศการ
  นิทรรศการจากมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีและศูนย์วิจัยพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการแพทย์แผนไทย จากโรงพยาบาลกุดชุม 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการ OTOP จากกลุ่มแม่บ้าน บ้านนาสะแบง 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการ เมืองพุทธศาสนิกชนที่ดี (เมืองศีล ๕) เมืองพระศรีอารย์ 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการจากสำนักงานมูลนิธิทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ 1 (บู๊ธ)  
     รวม 5 (หน่วยงาน) 5 (บู๊ธ)  
 3. การแสดงบนเวที
  การแสดงศิลปิน คุณไมค์ ภิรมย์พร จาก Grammy Gold 1 (คน)  
     รวม 1 (หน่วยงาน) 1 (คน)  
 4. วัสดุ อุปกรณ์
อื่นๆ จาก TABLET DAMASAC&CASCAP 27 (เครื่อง)  
     รวม 1 (หน่วยงาน) 27 (เครื่อง)  
 5. งบประมาณที่จ่ายจริง
     รวม     



2.3 ข้อมูลพื้นฐานผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์

      กลุ่มเสี่ยงจำนวน 498 คน ที่ลงทะเบียนเข้าร่วมกิจกรรมสัญจรฯ ครั้งนี้ ได้รับการลงทะเบียนมาจาก 22 ตำบล ในความดูแลของ 16 รพ.สต. (สถานบริการ) มีข้อมูลพื้นฐาน ดังแสดงใน ตารางที่ 3



2.4 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

      จากกลุ่มเสี่ยงจำนวน 498 คน ที่มารับการตรวจอัลตราซาวด์ มีผลตรวจผิดปกติอย่างน้อยหนึ่งอย่าง เท่ากับ 209 คน (คิดเป็น 42.0%) และอยู่ในข่ายสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี เท่ากับ 9 คน (คิดเป็น 1,800 ต่อแสนประชากร) รายละเอียด ตามรูปที่ 2 และ ตารางที่ 3

รูปที่ 2 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

ตารางที่ 4 ข้อมูลผลการตรวจอัลตร้าซาวด์ของผู้เข้าร่วมโครงการ CASCAP: Cholangiocarcinoma Screening and Care Program ในงานกิจกรรมสัญจรครั้งนี้




3. ประมวลภาพเหตุการณ์สำคัญ

สถานที่จัดงาน

เวทีพิธีเปิด
ห้องตรวจ
 
 



พิธีเปิดงาน

รศ.นพ.ณรงค์ ขันตีแก้ว กล่าวกล่าวถึงโครงการแก้ไขปัญหาโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี ในโอกาสครบรอบ 50 ปี มหาวิทยาลัยขอนแก่นอุทิศเพื่อสังคม และการมีส่วนร่วมของมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี
รองผู้ว่ากล่าวเปิดงาน
พิธีมอบใบประกาศนียบัตร และของที่ระลึก



ภาพหมู่บุคคลสำคัญ




บรรยากาศงาน

บรรยายให้ความรู้ “ปลอดมะเร็งท่อน้ำดี เพื่อชีวีมีสุข” และเล่นเกมตอบคำถามแลกของรางวัล
ศิลปินรับเชิญ ไมค์ ภิรมย์พร
ผู้มาร่วมงานให้ความสนใจกับมะเร็งท่อน้ำดี



กลุ่มผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์

รับคิวเพื่อรอเข้าตรวจ
นั่งรอเข้าตรวจ
รับฟังคำแนะนำหลังตรวจ



คณะทำงาน

เตรียมตัวก่อนลงงานจริง
การเตรียมผู้ช่วยหมอ
ผู้อำนวยการศูนย์จัดการข้อมูลและวิเคราะห์ทางสถิตินำเสนอระบบต่างๆที่ใช้ในวันงาน