สรุปรายงาน วาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี สัญจร ครั้งที่ 55 ดูรายงานครั้งที่ผ่านมา >>
เมื่อวันที่ 2 ธ.ค. 2559
ณ โรงเรียนวัฒนานคร อ.วัฒนานคร จ.สระแก้ว
-------------------------------------------------------------------------------------


1. บทนำและภาพรวม “หนึ่งหยดน้ำทำคลื่นแผ่ไพศาล”

       กว่าสามทศวรรษที่ผ่านมา แม้มีการรณรงค์เพื่อแก้ไขปัญหาพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีอย่างไม่ลดละ แต่พฤติกรรมการกินปลาดิบยังคงอยู่ และอัตราตายด้วยมะเร็งท่อน้ำดีก็มีแน้วโน้มสูงขึ้น

       ในปี พ.ศ. 2557 มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยคณะผู้เชี่ยวชาญจากสหสาขา ได้ริเริ่มในสิ่งที่แตกต่างไปจากเดิม มีการบูรณการ การตรวจคัดกรองผู้ป่วยด้วยอัลตราซาวด์ และการรักษาพยาบาล อย่างเป็นระบบ ด้วยการระดมความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อสร้างความตระหนักถึงภัยจากมะเร็งร้ายนี้ ให้สังคมในวงกว้างได้รับรู้ และเปลี่ยนกระบวนทัศน์ จากที่เคยเข้าใจกันว่า เป็นมะเร็งนี้แล้ว “ผ่าก็ตาย ไม่ผ่าก็ตาย” เป็น “หายได้หากตรวจพบระยะเริ่มต้น” แล้วหันมาให้ความสนใจกับการตรวจคัดกรอง

       กิจกรรมหนึ่ง เพื่อสร้างความตระหนักดังกล่าว คือ กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ซึ่งจัดมาแล้วก่อนหน้านี้ จำนวน 54 ครั้ง สำหรับครั้งนี้ เป็นครั้งที่ 55 สรุปจำนวนผู้เข้ารับการตรวจอัลตราซาวด์ 54 ครั้งที่ผ่านมานั้น มีทั้งสิ้น 26,131 คน เฉพาะครั้งที่ 55 นี้ มีจำนวน 458 คน ดังนั้น จากกิจกรรมสัญจรทั้งหมด ซึ่งรวมครั้งนี้ด้วยจำนวน 55 ครั้ง มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ทั้งหมด 26,589 คน พบผู้ที่สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดีทั้งหมด 541 คน คิดเป็น 2.0% หรือ 2,035 ต่อแสนประชากร นั่นคือจำนวนเมื่อนับถึงวันที่ 2 ธ.ค. 2559 ซึ่งเป็นวันที่จัดกิจกรรมสัญจรครั้งนั้น เพียงเท่านั้น แต่หากนับถึงวันที่ 4 ธ.ค. 2563 ซึ่งเป็นวันที่สรุปรายงานนี้ มีกิจกรรมสัญจรแล้วทั้งสิ้น 92 ครั้ง รวมมีผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยงเพื่อขอรับการตรวจอัลตราซาวด์ จากทุกจังหวัดในภาคอีสานแล้ว ทั้งสิ้น 1,677,383 คน จากจำนวนนี้ ได้มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์แล้ว 794,050 คน คิดเป็น 47.3% ผลการตรวจ พบผู้สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี 7,680 คน คิดเป็นอัตรา 0.8% หรือ 752 ต่อแสนประชากร กลุ่มนี้ ได้รับคำแนะนำ และติดตามให้เข้าสู่ระบบบริการ เพื่อตรวจยืนยัน และรับการรักษากรณีผลยืนยันเป็นบวก

      ผลจากกิจกรรมสัญจรที่ผ่านมา บังเกิดกระแสแห่งความตระหนัก ราวกับหยดน้ำที่หล่นสู่ผิวน้ำ ย่อมเกิดคลื่นกระจายไปเป็นวงกว้าง กล่าวคือ เมื่อนับถึงวันที่ 4 ธ.ค. 2563 จำนวนผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยง ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่า ของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร และ จำนวนผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่าของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร จำนวนผู้ที่ผลตรวจสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 7,450 คน คิดเป็น 13.77 เท่า ของผลจากกิจกรรมสัญจร

       รายงานฉบับนี้ สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 55 เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐาน สำหรับการพัฒนางาน รูปแบบงานในอนาคต สำหรับการวิจัย และสำหรับไว้วิเคราะห์ร่วมกับ กิจกรรมครั้งอื่นๆ ที่มีตามมาในอนาคต

รูปที่ 1 ผลการกระจายเป็นวงกว้าง กรณีไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร

  กลุ่มเสี่ยง  

0.00 เท่า
อัลตราซาวด์  
0
0.00 เท่า
สงสัย
 
 
   
     
7,450
13.77 เท่า


2. สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 55

      กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งนี้ ใช้ระยะเวลาเตรียมการ 30 วัน และระยะดำเนินการตรวจอัลตราซาวด์ 8 ชั่วโมง โดย ไม่มี กิจกรรมระดมทุน เพื่อมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี ภาคกลางคืน


2.1 ข้อมูลพื้นฐาน เกี่ยวกับบุคลากร และภาคส่วน ที่มีส่วนร่วมโดยตรง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ มีจำนวนผู้มีส่วนร่วมจัดโดยตรง 40 คน ทั้งนี้ มี เป็นประธานในพิธีเปิด และผู้มีบทบาทหลักๆ ได้แก่ นายกล้าณรงค์ พงษ์เจริญ ผู้ว่าราชการจังหวัดสระแก้ว, นายณัฎพงษ์ พัฒนรัฐ นายอำเภอวัฒนานคร, รศ.นพ.ณรงค์ ขันตีแก้ว หัวหน้าโครงการฯ CASCAP, ศ.พวงรัตน์ ยงวณิชย์ เลขาธิการมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี, นายแพทย์อภิรักษ์ พิศุทธ์อาภรณ์ นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดสระแก้ว, นายกล้าณรงค์ พงษ์เจริญ ผู้ว่าราชการจังหวัดสระแก้ว และมีแพทย์เข้าร่วมให้บริการตรวจอัลตราซาวจำนวน 5 คน (ตารางที่ 1)

ตารางที่ 1 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
หน่วยงาน บุคลากร จำนวนคน
 1. กระทรวงมหาดไทย
   ระดับจังหวัด การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคจังหวัดสระแก้ว   1  
   ระดับท้องถิ่น อำเภอวัฒนานคร   1  
   ระดับท้องถิ่น สถานีตำรวจภูธรวัฒนานคร   1  
   ระดับท้องถิ่น การประปาส่วนภูมิภาคอำเภอวัฒนานคร   1  
     
 2. กระทรวงสาธารณสุข
   ระดับจังหวัด สำนักโรคติดต่อทั่วไป กรมควบคุมโรค   1  
   ระดับจังหวัด สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ ๖ จังหวัดชลบุรี   1  
   ระดับจังหวัด สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสระแก้ว   1  
   ระดับจังหวัด โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชสระแก้ว   1  
   ระดับจังหวัด องค์การบริหารส่วนจังหวัดสระแก้ว   1  
   ระดับท้องถิ่น ชมรมอาสาสมัครสาธารณสุขอำเภอวัฒนานคร   1  
   ระดับท้องถิ่น สำนักงานสาธารณสุขอำเภอวัฒนานคร   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลเขาฉกรรจ์   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลวัฒนานคร   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านหนองแวง   1  
   ระดับกระทรวง กรม กอง สำนักตรวจราชการกระทรวงสาธารณสุข เขต ๖   1  
     
 3. กระทรวงศึกษาธิการ
    มหาวิทยาลัยขอนแก่น    
            ศูนย์ DAMASC เจ้าหน้าที่   4  
    มหาวิทยาลัยขอนแก่น    
            โครงการ CASCAP เจ้าหน้าที่   13  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย โรงเรียนวัฒนานคร   1  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย วิทยาลัยเทคนิคสระแก้ว   1  
     
 4. เอกชน
   กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สหกรณ์โคนมวังน้ำเย็น จำกัด   1  
     
 5. แพทย์ที่ตรวจอัลตราซาวด์
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น    1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
    รวม 40 คน

2.2 อาคารสถานที่ วัสดุอุปกรณ์ และรูปแบบกิจกรรม และงบประมาณที่จ่ายจริง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ ใช้อาคารสถานที่ของ โรงเรียนวัฒนานคร มีจำนวนบู๊ธนิทรรศการ 4 บู๊ธ จาก 3 หน่วยงาน วัสดุอุปกรณ์ส่วนใหญ่นำไปจาก CASCAP, DAMASAC และ Berli Jucker Public Co. Ltd. โดยที่มีค่าใช้จ่ายเฉพาะที่จ่ายจริงโดย CASCAP และ DAMASAC รวม 0.00 บาท (ตารางที่ 2) มีรายการแสดงบนเวทีที่ได้รับการสนับสนุนจาก GMM Grammy โดยศิลปินที่มาร่วมงาน คือ ไมค์ ภิรมย์พร, ตูนบอดี้สแลม

ตารางที่ 2 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
ประเภท รายละเอียด จำนวน (หน่วย)
 1. อาคารสถานที่
     อาคารจัดเวทีการแสดง ณ โรงเรียนวัฒนานคร    
     อาคารจัดการก่อนตรวจ U/S ณ โรงเรียนวัฒนานคร    
     อาคารปฏิบัติการตรวจ U/S ณ โรงเรียนวัฒนานคร    
     อาคารจัดการหลังตรวจ U/S ณ โรงเรียนวัฒนานคร    
     อาคารจัดงานระดมทุนมูลนิธิฯ ณ โรงเรียนวัฒนานคร    
     รวมพื้นที่ใช้สอย      
 2. บู๊ธนิทรรศการ
  มูลนิธิทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ 1 (บู๊ธ)  
  มูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี 1 (บู๊ธ)  
  บู๊ธนิทรรศการ จากทางพื้นที่ 2 (บู๊ธ)  
     รวม 3 (หน่วยงาน) 3 (บู๊ธ)  
 3. การแสดงบนเวที
  คุณไมค์ ภิรมย์พร จาก Grammy Gold 1 (คน)  
  “คนวัฒนาไม่กินดิบ” ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านหนองแวง 8 (คน)  
  To Be Number One ของวิทยาลัยเทคนิคสระแก้ว 5 (คน)  
     รวม 3 (หน่วยงาน) 14 (คน)  
 4. วัสดุ อุปกรณ์
เครื่องอัลตราซาวด์ จาก berli jucker public company limited 10 (เครื่อง)  
กล้องถ่ายภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว จาก damasac 1 (เครื่อง)  
อื่นๆ จาก TABLET DAMASAC&CASCAP 27 (เครื่อง)  
     รวม 3 (หน่วยงาน) 38 (เครื่อง)  
 5. งบประมาณที่จ่ายจริง
     รวม     



2.3 ข้อมูลพื้นฐานผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์

      กลุ่มเสี่ยงจำนวน 465 คน ที่ลงทะเบียนเข้าร่วมกิจกรรมสัญจรฯ ครั้งนี้ ได้รับการลงทะเบียนมาจาก 15 ตำบล ในความดูแลของ 22 รพ.สต. (สถานบริการ) มีข้อมูลพื้นฐาน ดังแสดงใน ตารางที่ 3



2.4 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

      จากกลุ่มเสี่ยงจำนวน 458 คน ที่มารับการตรวจอัลตราซาวด์ มีผลตรวจผิดปกติอย่างน้อยหนึ่งอย่าง เท่ากับ 208 คน (คิดเป็น 45.4%) และอยู่ในข่ายสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี เท่ากับ 7 คน (คิดเป็น 1,500 ต่อแสนประชากร) รายละเอียด ตามรูปที่ 2 และ ตารางที่ 3

รูปที่ 2 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

ตารางที่ 4 ข้อมูลผลการตรวจอัลตร้าซาวด์ของผู้เข้าร่วมโครงการ CASCAP: Cholangiocarcinoma Screening and Care Program ในงานกิจกรรมสัญจรครั้งนี้




3. ประมวลภาพเหตุการณ์สำคัญ

สถานที่จัดงาน

ห้องตรวจ
บริเวณรอเรียกคิว
บริเวณเวทีพิธีเปิด



พิธีเปิดงาน

ผู้ว่าราชการจังหวัดสระแก้ว กล่าวเปิดงาน
นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดสระแก้ว กล่าวรายงาน
พิธีมอบใบประกาศนียบัตร และของที่ระลึก



ภาพหมู่บุคคลสำคัญ




บรรยากาศงาน

ผู้มาร่วมงานบริจาคให้มูลมะเร็งท่อน้ำดี
เล่นเกมตอบคำถามกับ ตูน บอดี้สแลม (ตีสิบ)
 
 



กลุ่มผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์

รับคิวเพื่อรอเข้าตรวจ
อาสาสมัครรับคำแนะนำหลังการตรวจ
นั่งรอเข้าตรวจ



คณะทำงาน

เตรียมพร้อมก่อนวันจริง
พยาบาลให้คำแนะนำ
แนะนำระบบ