สรุปรายงาน วาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี สัญจร ครั้งที่ 60 ดูรายงานครั้งที่ผ่านมา >>
เมื่อวันที่ 2 มิ.ย. 2560
ณ โรงเรียนกุมภวาปี อำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี อ.กุมภวาปี จ.อุดรธานี
-------------------------------------------------------------------------------------


1. บทนำและภาพรวม “หนึ่งหยดน้ำทำคลื่นแผ่ไพศาล”

       กว่าสามทศวรรษที่ผ่านมา แม้มีการรณรงค์เพื่อแก้ไขปัญหาพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีอย่างไม่ลดละ แต่พฤติกรรมการกินปลาดิบยังคงอยู่ และอัตราตายด้วยมะเร็งท่อน้ำดีก็มีแน้วโน้มสูงขึ้น

       ในปี พ.ศ. 2557 มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยคณะผู้เชี่ยวชาญจากสหสาขา ได้ริเริ่มในสิ่งที่แตกต่างไปจากเดิม มีการบูรณการ การตรวจคัดกรองผู้ป่วยด้วยอัลตราซาวด์ และการรักษาพยาบาล อย่างเป็นระบบ ด้วยการระดมความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อสร้างความตระหนักถึงภัยจากมะเร็งร้ายนี้ ให้สังคมในวงกว้างได้รับรู้ และเปลี่ยนกระบวนทัศน์ จากที่เคยเข้าใจกันว่า เป็นมะเร็งนี้แล้ว “ผ่าก็ตาย ไม่ผ่าก็ตาย” เป็น “หายได้หากตรวจพบระยะเริ่มต้น” แล้วหันมาให้ความสนใจกับการตรวจคัดกรอง

       กิจกรรมหนึ่ง เพื่อสร้างความตระหนักดังกล่าว คือ กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ซึ่งจัดมาแล้วก่อนหน้านี้ จำนวน 59 ครั้ง สำหรับครั้งนี้ เป็นครั้งที่ 60 สรุปจำนวนผู้เข้ารับการตรวจอัลตราซาวด์ 59 ครั้งที่ผ่านมานั้น มีทั้งสิ้น 28,400 คน เฉพาะครั้งที่ 60 นี้ มีจำนวน 512 คน ดังนั้น จากกิจกรรมสัญจรทั้งหมด ซึ่งรวมครั้งนี้ด้วยจำนวน 60 ครั้ง มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ทั้งหมด 28,912 คน พบผู้ที่สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดีทั้งหมด 541 คน คิดเป็น 1.9% หรือ 1,871 ต่อแสนประชากร นั่นคือจำนวนเมื่อนับถึงวันที่ 2 มิ.ย. 2560 ซึ่งเป็นวันที่จัดกิจกรรมสัญจรครั้งนั้น เพียงเท่านั้น แต่หากนับถึงวันที่ 4 ธ.ค. 2563 ซึ่งเป็นวันที่สรุปรายงานนี้ มีกิจกรรมสัญจรแล้วทั้งสิ้น 92 ครั้ง รวมมีผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยงเพื่อขอรับการตรวจอัลตราซาวด์ จากทุกจังหวัดในภาคอีสานแล้ว ทั้งสิ้น 1,677,383 คน จากจำนวนนี้ ได้มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์แล้ว 794,050 คน คิดเป็น 47.3% ผลการตรวจ พบผู้สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี 7,680 คน คิดเป็นอัตรา 0.8% หรือ 752 ต่อแสนประชากร กลุ่มนี้ ได้รับคำแนะนำ และติดตามให้เข้าสู่ระบบบริการ เพื่อตรวจยืนยัน และรับการรักษากรณีผลยืนยันเป็นบวก

      ผลจากกิจกรรมสัญจรที่ผ่านมา บังเกิดกระแสแห่งความตระหนัก ราวกับหยดน้ำที่หล่นสู่ผิวน้ำ ย่อมเกิดคลื่นกระจายไปเป็นวงกว้าง กล่าวคือ เมื่อนับถึงวันที่ 4 ธ.ค. 2563 จำนวนผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยง ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่า ของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร และ จำนวนผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่าของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร จำนวนผู้ที่ผลตรวจสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 7,450 คน คิดเป็น 13.77 เท่า ของผลจากกิจกรรมสัญจร

       รายงานฉบับนี้ สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 60 เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐาน สำหรับการพัฒนางาน รูปแบบงานในอนาคต สำหรับการวิจัย และสำหรับไว้วิเคราะห์ร่วมกับ กิจกรรมครั้งอื่นๆ ที่มีตามมาในอนาคต

รูปที่ 1 ผลการกระจายเป็นวงกว้าง กรณีไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร

  กลุ่มเสี่ยง  

0.00 เท่า
อัลตราซาวด์  
0
0.00 เท่า
สงสัย
 
 
   
     
7,450
13.77 เท่า


2. สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 60

      กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งนี้ ใช้ระยะเวลาเตรียมการ 30 วัน และระยะดำเนินการตรวจอัลตราซาวด์ 6 ชั่วโมง โดย ไม่มี กิจกรรมระดมทุน เพื่อมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี ภาคกลางคืน


2.1 ข้อมูลพื้นฐาน เกี่ยวกับบุคลากร และภาคส่วน ที่มีส่วนร่วมโดยตรง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ มีจำนวนผู้มีส่วนร่วมจัดโดยตรง 33 คน ทั้งนี้ มี เป็นประธานในพิธีเปิด และผู้มีบทบาทหลักๆ ได้แก่ นางสาวภาวิณี พลนิกรกิจ ปลัดอำเภออาวุโส, รศ.นพ.ณรงค์ ขันตีแก้ว หัวหน้าโครงการฯ CASCAP, ศ.ดร.พวงรัตน์ ยงวณิชย์ ประธานมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี, นายประพันธ์ ธรรมวงศา สาธารณสุขอำเภอกุมภวาปี, นายแพทย์สมิต ประสันนาการ นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดอุดรธานี และมีแพทย์เข้าร่วมให้บริการตรวจอัลตราซาวจำนวน 7 คน (ตารางที่ 1)

ตารางที่ 1 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
หน่วยงาน บุคลากร จำนวนคน
 1. กระทรวงมหาดไทย
   ระดับท้องถิ่น ที่ว่าการอำเภอกุมภวาปี   1  
   ระดับท้องถิ่น การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค อำเภอกุมภวาปี   1  
   ระดับท้องถิ่น การประปาส่วนภูมิภาค สาขากุมภวาปี   1  
   ระดับท้องถิ่น สถานีตำรวจภูธรกุมภวาปี   1  
   ระดับท้องถิ่น เทศบาลตำบลกุมภวาปี   1  
   ระดับท้องถิ่น องค์การบริหารส่วนตำบลกุมภวาปี   1  
     
 2. กระทรวงสาธารณสุข
   ระดับจังหวัด สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอุดรธานี   1  
   ระดับท้องถิ่น สำนักงานสาธารณสุขอำเภอกุมภวาปี   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลกุมภวาปี   1  
     
 3. กระทรวงศึกษาธิการ
    มหาวิทยาลัยขอนแก่น    
            โครงการ CASCAP เจ้าหน้าที่   12  
    มหาวิทยาลัยขอนแก่น    
            ศูนย์ DAMASC เจ้าหน้าที่   4  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย โรงเรียนกุมภวาปี   1  
     
 4. เอกชน
     
 5. แพทย์ที่ตรวจอัลตราซาวด์
   จากหน่วยงานในพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.กุมภวาปี จ.อุดรธานี   1  
   จากหน่วยงานในพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.กุมภวาปี จ.อุดรธานี   1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น รพ.ศรีนครินทร์   1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น รพ.ศรีนครินทร์   1  
   จากหน่วยงานในพื้นที่จัดกิจกรรม กองสาธารณสุข เทศบาลนครอุดรธานี   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.ราชวิถี กรุงเทพฯ   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.โนนสะอาด จ.อุดรธานี   1  
    รวม 33 คน

2.2 อาคารสถานที่ วัสดุอุปกรณ์ และรูปแบบกิจกรรม และงบประมาณที่จ่ายจริง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ ใช้อาคารสถานที่ของ โรงเรียนกุมภวาปี อำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี มีจำนวนบู๊ธนิทรรศการ 3 บู๊ธ จาก 3 หน่วยงาน วัสดุอุปกรณ์ส่วนใหญ่นำไปจาก CASCAP, DAMASAC และ Berli Jucker Public Co. Ltd. โดยที่มีค่าใช้จ่ายเฉพาะที่จ่ายจริงโดย CASCAP และ DAMASAC รวม 0.00 บาท (ตารางที่ 2) มีรายการแสดงบนเวทีที่ได้รับการสนับสนุนจาก GMM Grammy โดยศิลปินที่มาร่วมงาน คือ เจมส์ จตุรงค์ และ ส้ม พฤกษา

ตารางที่ 2 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
ประเภท รายละเอียด จำนวน (หน่วย)
 1. อาคารสถานที่
     อาคารจัดเวทีการแสดง ณ โรงเรียนกุมภวาปี อำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี    
     อาคารจัดการก่อนตรวจ U/S ณ โรงเรียนกุมภวาปี อำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี    
     อาคารปฏิบัติการตรวจ U/S ณ โรงเรียนกุมภวาปี อำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี    
     อาคารจัดการหลังตรวจ U/S ณ โรงเรียนกุมภวาปี อำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี    
     อาคารจัดงานระดมทุนมูลนิธิฯ ณ โรงเรียนกุมภวาปี อำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี    
     รวมพื้นที่ใช้สอย      
 2. บู๊ธนิทรรศการ
  นิทรรศการจากมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีและศูนย์วิจัยพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการ ปลาร้ายยาใจ ไมค์ ภิรมย์พร 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการจากทางพื้นที่ 1 (บู๊ธ)  
     รวม 3 (หน่วยงาน) 3 (บู๊ธ)  
 3. การแสดงบนเวที
  การแสดง ฟ้อนรำ จากโรงเรียนกุมภวาปี 11 (คน)  
     รวม 1 (หน่วยงาน) 11 (คน)  
 4. วัสดุ อุปกรณ์
เครื่องอัลตราซาวด์ จาก Berli Jucker Public Co. Ltd. 10 (เครื่อง)  
กล้องถ่ายภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว จาก DAMASAC 1 (เครื่อง)  
อื่นๆ จาก TABLET (damasac) 5 (เครื่อง)  
อื่นๆ จาก TABLET (cascap) 22 (เครื่อง)  
     รวม 4 (หน่วยงาน) 38 (เครื่อง)  
 5. งบประมาณที่จ่ายจริง
     รวม     



2.3 ข้อมูลพื้นฐานผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์

      กลุ่มเสี่ยงจำนวน 517 คน ที่ลงทะเบียนเข้าร่วมกิจกรรมสัญจรฯ ครั้งนี้ ได้รับการลงทะเบียนมาจาก 22 ตำบล ในความดูแลของ 19 รพ.สต. (สถานบริการ) มีข้อมูลพื้นฐาน ดังแสดงใน ตารางที่ 3



2.4 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

      จากกลุ่มเสี่ยงจำนวน 512 คน ที่มารับการตรวจอัลตราซาวด์ มีผลตรวจผิดปกติอย่างน้อยหนึ่งอย่าง เท่ากับ 258 คน (คิดเป็น 50.4%) และอยู่ในข่ายสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี เท่ากับ 4 คน (คิดเป็น 800 ต่อแสนประชากร) รายละเอียด ตามรูปที่ 2 และ ตารางที่ 3

รูปที่ 2 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

ตารางที่ 4 ข้อมูลผลการตรวจอัลตร้าซาวด์ของผู้เข้าร่วมโครงการ CASCAP: Cholangiocarcinoma Screening and Care Program ในงานกิจกรรมสัญจรครั้งนี้




3. ประมวลภาพเหตุการณ์สำคัญ

สถานที่จัดงาน

จุดรอเรียกคิว
เวทีพิธีเปิด
ห้องตรวจ



พิธีเปิดงาน

ประธานกล่าวเปิดงาน โดย นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดอุดรธานี
รศ.นพ.ณรงค์ ขันตีแก้ว กล่าวถึงโครงการแก้ไขปัญหาโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี ในโอกาสครบรอบ ๕๐ ปี มหาวิทยาลัยขอนแก่นอุทิศเพื่อสังคม และการมีส่วนร่วมของมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี
พิธีมอบเกียรติบัตรและของที่ระลึก



ภาพหมู่บุคคลสำคัญ

 
 



บรรยากาศงาน

การแสดงของศิลปิน เจมส์ จตุรงค์ จากค่าย GMM Grammy Gold
บูธนิทรรศการจากมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี
การแสดงของทางโรงเรียนกุมภวาปี



กลุ่มผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์

อาสาสมัครรับคิวเข้าตรวจ
อาสาสมัครนั่งรอหน้าห้องตรวจ
อาสาสมัครรับคำแนะนำหลังการตรวจ



คณะทำงาน

เตรียมความพร้อม 1 วันก่อนวันงาน
ทีมพยาบาลให้คำแนะนำ
พาชมระบบ