สรุปรายงาน วาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี สัญจร ครั้งที่ 63 ดูรายงานครั้งที่ผ่านมา >>
เมื่อวันที่ 21 ก.ค. 2560
ณ โรงแรม The one อ.เมือง จ.บึงกาฬ
-------------------------------------------------------------------------------------


1. บทนำและภาพรวม “หนึ่งหยดน้ำทำคลื่นแผ่ไพศาล”

       กว่าสามทศวรรษที่ผ่านมา แม้มีการรณรงค์เพื่อแก้ไขปัญหาพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีอย่างไม่ลดละ แต่พฤติกรรมการกินปลาดิบยังคงอยู่ และอัตราตายด้วยมะเร็งท่อน้ำดีก็มีแน้วโน้มสูงขึ้น

       ในปี พ.ศ. 2557 มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยคณะผู้เชี่ยวชาญจากสหสาขา ได้ริเริ่มในสิ่งที่แตกต่างไปจากเดิม มีการบูรณการ การตรวจคัดกรองผู้ป่วยด้วยอัลตราซาวด์ และการรักษาพยาบาล อย่างเป็นระบบ ด้วยการระดมความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อสร้างความตระหนักถึงภัยจากมะเร็งร้ายนี้ ให้สังคมในวงกว้างได้รับรู้ และเปลี่ยนกระบวนทัศน์ จากที่เคยเข้าใจกันว่า เป็นมะเร็งนี้แล้ว “ผ่าก็ตาย ไม่ผ่าก็ตาย” เป็น “หายได้หากตรวจพบระยะเริ่มต้น” แล้วหันมาให้ความสนใจกับการตรวจคัดกรอง

       กิจกรรมหนึ่ง เพื่อสร้างความตระหนักดังกล่าว คือ กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ซึ่งจัดมาแล้วก่อนหน้านี้ จำนวน 62 ครั้ง สำหรับครั้งนี้ เป็นครั้งที่ 63 สรุปจำนวนผู้เข้ารับการตรวจอัลตราซาวด์ 62 ครั้งที่ผ่านมานั้น มีทั้งสิ้น 29,734 คน เฉพาะครั้งที่ 63 นี้ มีจำนวน 433 คน ดังนั้น จากกิจกรรมสัญจรทั้งหมด ซึ่งรวมครั้งนี้ด้วยจำนวน 63 ครั้ง มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ทั้งหมด 30,167 คน พบผู้ที่สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดีทั้งหมด 541 คน คิดเป็น 1.8% หรือ 1,793 ต่อแสนประชากร นั่นคือจำนวนเมื่อนับถึงวันที่ 21 ก.ค. 2560 ซึ่งเป็นวันที่จัดกิจกรรมสัญจรครั้งนั้น เพียงเท่านั้น แต่หากนับถึงวันที่ 7 พ.ค. 2564 ซึ่งเป็นวันที่สรุปรายงานนี้ มีกิจกรรมสัญจรแล้วทั้งสิ้น 92 ครั้ง รวมมีผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยงเพื่อขอรับการตรวจอัลตราซาวด์ จากทุกจังหวัดในภาคอีสานแล้ว ทั้งสิ้น 1,700,261 คน จากจำนวนนี้ ได้มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์แล้ว 802,790 คน คิดเป็น 47.2% ผลการตรวจ พบผู้สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี 7,894 คน คิดเป็นอัตรา 0.8% หรือ 762 ต่อแสนประชากร กลุ่มนี้ ได้รับคำแนะนำ และติดตามให้เข้าสู่ระบบบริการ เพื่อตรวจยืนยัน และรับการรักษากรณีผลยืนยันเป็นบวก

      ผลจากกิจกรรมสัญจรที่ผ่านมา บังเกิดกระแสแห่งความตระหนัก ราวกับหยดน้ำที่หล่นสู่ผิวน้ำ ย่อมเกิดคลื่นกระจายไปเป็นวงกว้าง กล่าวคือ เมื่อนับถึงวันที่ 7 พ.ค. 2564 จำนวนผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยง ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่า ของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร และ จำนวนผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่าของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร จำนวนผู้ที่ผลตรวจสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 7,667 คน คิดเป็น 14.17 เท่า ของผลจากกิจกรรมสัญจร

       รายงานฉบับนี้ สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 63 เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐาน สำหรับการพัฒนางาน รูปแบบงานในอนาคต สำหรับการวิจัย และสำหรับไว้วิเคราะห์ร่วมกับ กิจกรรมครั้งอื่นๆ ที่มีตามมาในอนาคต

รูปที่ 1 ผลการกระจายเป็นวงกว้าง กรณีไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร

  กลุ่มเสี่ยง  

0.00 เท่า
อัลตราซาวด์  
0
0.00 เท่า
สงสัย
 
 
   
     
7,667
14.17 เท่า


2. สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 63

      กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งนี้ ใช้ระยะเวลาเตรียมการ 30 วัน และระยะดำเนินการตรวจอัลตราซาวด์ 7 ชั่วโมง โดย ไม่มี กิจกรรมระดมทุน เพื่อมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี ภาคกลางคืน


2.1 ข้อมูลพื้นฐาน เกี่ยวกับบุคลากร และภาคส่วน ที่มีส่วนร่วมโดยตรง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ มีจำนวนผู้มีส่วนร่วมจัดโดยตรง 57 คน ทั้งนี้ มี เป็นประธานในพิธีเปิด และผู้มีบทบาทหลักๆ ได้แก่ อ.ดร.เรณู ทานันท์ อาจารย์ประจำภาควิชาชีวเคมี คณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลัยขอนแก่น, นายกรกต ธำรงวงศ์สวัสดิ์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดบึงกาฬ, นายจำรัส กังน้อย นายอำเภอเมือง, รศ.นพ. ณรงค์ ขันตีแก้ว หัวหน้าโครงการ CASCAP, ศ.ดร.พวงรัตน์ ยงวณิชย์ ประธานมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี, นายแพทย์วิศณุ วิทยาบำรุง นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดบึงกาฬ และมีแพทย์เข้าร่วมให้บริการตรวจอัลตราซาวจำนวน 6 คน (ตารางที่ 1)

ตารางที่ 1 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
หน่วยงาน บุคลากร จำนวนคน
 1. กระทรวงมหาดไทย
   ระดับจังหวัด องค์การบริการส่วนจังหวัดบึงกาฬ   5  
   ระดับท้องถิ่น ที่ว่าการอำเภอเมืองบึงกาฬ   1  
   ระดับท้องถิ่น สถานีตำรวจภูธรเมืองบึงกาฬ   1  
   ระดับท้องถิ่น สำนักงานเกษตรอำเภอเมืองบึงกาฬ   1  
   ระดับท้องถิ่น ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย   1  
   ระดับท้องถิ่น พัฒนาการอำเภอเมืองบึงกาฬ   1  
   ระดับท้องถิ่น สำนักงานปศุสัตว์อำเภอเมืองบึงกาฬ   1  
   ระดับท้องถิ่น ท้องถิ่นอำเภอเมืองบึงกาฬ   1  
     
 2. กระทรวงสาธารณสุข
   ระดับจังหวัด สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดบึงกาฬ   1  
   ระดับจังหวัด โรงพยาบาลบึงกาฬ   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลคำนาดี   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองเลิง   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านโคกสะอาด ตำบลหอคำ   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลโป่งเปือย   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลโคกก่อง   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลนาสวรรค์   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลไคสี   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลชัยพร   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลโนนสมบูรณ์   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหอคำ   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลวิศิษฐ์   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลโนนสว่าง   1  
   ระดับท้องถิ่น ศูนย์สุขภาพชุมชนเขตเมืองตำบลบึงกาฬ   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านดอนปอ ตำบลหนองเข็ง    1  
   ระดับท้องถิ่น สำนักงานสาธารณสุขอำเภอเมืองบึงกาฬ   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านผาสวรรค์ ตำบลชัยพร   1  
     
 3. กระทรวงศึกษาธิการ
    มหาวิทยาลัยขอนแก่น    
            ศูนย์ DAMASC เจ้าหน้าที่   4  
    มหาวิทยาลัยขอนแก่น    
            โครงการ CASCAP เจ้าหน้าที่   13  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย โรงเรียนบึงกาฬ   1  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย โรงเรียนอนุบาลบึงกาฬวิศิษฐ์อำนวยศิลป์   1  
     
 4. เอกชน
   กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร สาขาบึงกาฬ   1  
   อื่นๆ ธนาคารออมสิน สาขาบึงกาฬ   1  
     
 5. แพทย์ที่ตรวจอัลตราซาวด์
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น โรงพยาบาลศรีนครินทร์   1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น โรงพยาบาลศรีนครินทร์   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
    รวม 57 คน

2.2 อาคารสถานที่ วัสดุอุปกรณ์ และรูปแบบกิจกรรม และงบประมาณที่จ่ายจริง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ ใช้อาคารสถานที่ของ โรงแรม The one มีจำนวนบู๊ธนิทรรศการ 4 บู๊ธ จาก 4 หน่วยงาน วัสดุอุปกรณ์ส่วนใหญ่นำไปจาก CASCAP, DAMASAC และ Berli Jucker Public Co. Ltd. โดยที่มีค่าใช้จ่ายเฉพาะที่จ่ายจริงโดย CASCAP และ DAMASAC รวม 0.00 บาท (ตารางที่ 2) มีรายการแสดงบนเวทีที่ได้รับการสนับสนุนจาก GMM Grammy โดยศิลปินที่มาร่วมงาน คือ เอิ้นขวัญ วรัญญา

ตารางที่ 2 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
ประเภท รายละเอียด จำนวน (หน่วย)
 1. อาคารสถานที่
     อาคารจัดเวทีการแสดง โรงแรม The one อำเภอเมือง จังหวัดบึงกาฬ    
     อาคารจัดการก่อนตรวจ U/S โรงแรม The one อำเภอเมือง จังหวัดบึงกาฬ    
     อาคารปฏิบัติการตรวจ U/S โรงแรม The one อำเภอเมือง จังหวัดบึงกาฬ    
     อาคารจัดการหลังตรวจ U/S โรงแรม The one อำเภอเมือง จังหวัดบึงกาฬ    
     อาคารจัดงานระดมทุนมูลนิธิฯ โรงแรม The one อำเภอเมือง จังหวัดบึงกาฬ    
     รวมพื้นที่ใช้สอย      
 2. บู๊ธนิทรรศการ
  นิทรรศการจากมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี ประธานมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการคลินิก อดบุหรี่และเลิกสุรา 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการการสาธิตการทำอาหารจากปลาน้ำจืด 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการความรู้เรื่องมะเร็งตับและมะเร็งท่อน้ำดี 1 (บู๊ธ)  
     รวม 4 (หน่วยงาน) 4 (บู๊ธ)  
 3. การแสดงบนเวที
  การแสดงรำภูไทจากทางพื้นที่ 6 (คน)  
     รวม 1 (หน่วยงาน) 6 (คน)  
 4. วัสดุ อุปกรณ์
เครื่องอัลตราซาวด์ จาก Berli Jucker Public Co. Ltd. 10 (เครื่อง)  
กล้องถ่ายภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว จาก DAMASAC 1 (เครื่อง)  
อื่นๆ จาก TABLET (damasac) 5 (เครื่อง)  
อื่นๆ จาก TABLET (cascap) 22 (เครื่อง)  
     รวม 4 (หน่วยงาน) 38 (เครื่อง)  
 5. งบประมาณที่จ่ายจริง
     รวม     



2.3 ข้อมูลพื้นฐานผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์

      กลุ่มเสี่ยงจำนวน 433 คน ที่ลงทะเบียนเข้าร่วมกิจกรรมสัญจรฯ ครั้งนี้ ได้รับการลงทะเบียนมาจาก 14 ตำบล ในความดูแลของ 16 รพ.สต. (สถานบริการ) มีข้อมูลพื้นฐาน ดังแสดงใน ตารางที่ 3



2.4 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

      จากกลุ่มเสี่ยงจำนวน 433 คน ที่มารับการตรวจอัลตราซาวด์ มีผลตรวจผิดปกติอย่างน้อยหนึ่งอย่าง เท่ากับ 148 คน (คิดเป็น 34.2%) และอยู่ในข่ายสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี เท่ากับ 3 คน (คิดเป็น 700 ต่อแสนประชากร) รายละเอียด ตามรูปที่ 2 และ ตารางที่ 3

รูปที่ 2 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

ตารางที่ 4 ข้อมูลผลการตรวจอัลตร้าซาวด์ของผู้เข้าร่วมโครงการ CASCAP: Cholangiocarcinoma Screening and Care Program ในงานกิจกรรมสัญจรครั้งนี้




3. ประมวลภาพเหตุการณ์สำคัญ

สถานที่จัดงาน

ห้องตรวจ
จุดลงทะเบียนรับบัตรคิวรอเรียกคิว
เวทีพิธีเปิด



พิธีเปิดงาน

รศ.นพ.ณรงค์ ขันตีแก้ว กล่าวถึงโครงการแก้ไขปัญหาโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี ในโอกาสครบรอบ ๕๐ ปี มหาวิทยาลัยขอนแก่นอุทิศเพื่อสังคม
นายกรกต ธำรงวงศ์สวัสดิ์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดบึงกาฬ กล่าวเปิดงาน
พิธีมอบเกียรติบัตร



ภาพหมู่บุคคลสำคัญ

 
 
 



บรรยากาศงาน

การบรรยายให้ความรู้ “ปลอดมะเร็งท่อน้ำดี เพื่อชีวีมีสุข” โดย อ.ดร.เรณู ทานันท์
บูธนิทรรศการจากทางพื้นที่
ผู้มาร่วมงานให้ความสนใจกับพยาธิใบไม้ในตับ



กลุ่มผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์

อาสาสมัครรับคิวเข้าตรวจ
อาสาสมัครรับคำแนะนำหลังการตรวจ
อาสาสมัครนั่งรอหน้าห้องตรวจ



คณะทำงาน

ทีมงานเตรียมงาน 1 วันก่อนวันงาน
ทีม EXIT NURSE
ทีมงานจากทางพื้นที่ช่วยในการพาอาสาสมัครเข้าห้องตรวจ