สรุปรายงาน วาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี สัญจร ครั้งที่ 64 ดูรายงานครั้งที่ผ่านมา >>
เมื่อวันที่ 18 ส.ค. 2560
ณ ณ โรงเรียนหนองบัวแดงวิทยา อ.หนองบัวแดง จ.ชัยภูมิ
-------------------------------------------------------------------------------------


1. บทนำและภาพรวม “หนึ่งหยดน้ำทำคลื่นแผ่ไพศาล”

       กว่าสามทศวรรษที่ผ่านมา แม้มีการรณรงค์เพื่อแก้ไขปัญหาพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีอย่างไม่ลดละ แต่พฤติกรรมการกินปลาดิบยังคงอยู่ และอัตราตายด้วยมะเร็งท่อน้ำดีก็มีแน้วโน้มสูงขึ้น

       ในปี พ.ศ. 2557 มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยคณะผู้เชี่ยวชาญจากสหสาขา ได้ริเริ่มในสิ่งที่แตกต่างไปจากเดิม มีการบูรณการ การตรวจคัดกรองผู้ป่วยด้วยอัลตราซาวด์ และการรักษาพยาบาล อย่างเป็นระบบ ด้วยการระดมความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อสร้างความตระหนักถึงภัยจากมะเร็งร้ายนี้ ให้สังคมในวงกว้างได้รับรู้ และเปลี่ยนกระบวนทัศน์ จากที่เคยเข้าใจกันว่า เป็นมะเร็งนี้แล้ว “ผ่าก็ตาย ไม่ผ่าก็ตาย” เป็น “หายได้หากตรวจพบระยะเริ่มต้น” แล้วหันมาให้ความสนใจกับการตรวจคัดกรอง

       กิจกรรมหนึ่ง เพื่อสร้างความตระหนักดังกล่าว คือ กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ซึ่งจัดมาแล้วก่อนหน้านี้ จำนวน 63 ครั้ง สำหรับครั้งนี้ เป็นครั้งที่ 64 สรุปจำนวนผู้เข้ารับการตรวจอัลตราซาวด์ 63 ครั้งที่ผ่านมานั้น มีทั้งสิ้น 30,167 คน เฉพาะครั้งที่ 64 นี้ มีจำนวน 481 คน ดังนั้น จากกิจกรรมสัญจรทั้งหมด ซึ่งรวมครั้งนี้ด้วยจำนวน 64 ครั้ง มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ทั้งหมด 30,648 คน พบผู้ที่สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดีทั้งหมด 541 คน คิดเป็น 1.8% หรือ 1,765 ต่อแสนประชากร นั่นคือจำนวนเมื่อนับถึงวันที่ 18 ส.ค. 2560 ซึ่งเป็นวันที่จัดกิจกรรมสัญจรครั้งนั้น เพียงเท่านั้น แต่หากนับถึงวันที่ 7 พ.ค. 2564 ซึ่งเป็นวันที่สรุปรายงานนี้ มีกิจกรรมสัญจรแล้วทั้งสิ้น 92 ครั้ง รวมมีผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยงเพื่อขอรับการตรวจอัลตราซาวด์ จากทุกจังหวัดในภาคอีสานแล้ว ทั้งสิ้น 1,700,254 คน จากจำนวนนี้ ได้มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์แล้ว 802,790 คน คิดเป็น 47.2% ผลการตรวจ พบผู้สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี 7,894 คน คิดเป็นอัตรา 0.8% หรือ 762 ต่อแสนประชากร กลุ่มนี้ ได้รับคำแนะนำ และติดตามให้เข้าสู่ระบบบริการ เพื่อตรวจยืนยัน และรับการรักษากรณีผลยืนยันเป็นบวก

      ผลจากกิจกรรมสัญจรที่ผ่านมา บังเกิดกระแสแห่งความตระหนัก ราวกับหยดน้ำที่หล่นสู่ผิวน้ำ ย่อมเกิดคลื่นกระจายไปเป็นวงกว้าง กล่าวคือ เมื่อนับถึงวันที่ 7 พ.ค. 2564 จำนวนผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยง ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่า ของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร และ จำนวนผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่าของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร จำนวนผู้ที่ผลตรวจสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 7,667 คน คิดเป็น 14.17 เท่า ของผลจากกิจกรรมสัญจร

       รายงานฉบับนี้ สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 64 เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐาน สำหรับการพัฒนางาน รูปแบบงานในอนาคต สำหรับการวิจัย และสำหรับไว้วิเคราะห์ร่วมกับ กิจกรรมครั้งอื่นๆ ที่มีตามมาในอนาคต

รูปที่ 1 ผลการกระจายเป็นวงกว้าง กรณีไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร

  กลุ่มเสี่ยง  

0.00 เท่า
อัลตราซาวด์  
0
0.00 เท่า
สงสัย
 
 
   
     
7,667
14.17 เท่า


2. สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 64

      กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งนี้ ใช้ระยะเวลาเตรียมการ 30 วัน และระยะดำเนินการตรวจอัลตราซาวด์ 5 ชั่วโมง โดย ไม่มี กิจกรรมระดมทุน เพื่อมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี ภาคกลางคืน


2.1 ข้อมูลพื้นฐาน เกี่ยวกับบุคลากร และภาคส่วน ที่มีส่วนร่วมโดยตรง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ มีจำนวนผู้มีส่วนร่วมจัดโดยตรง 802 คน ทั้งนี้ มี เป็นประธานในพิธีเปิด และผู้มีบทบาทหลักๆ ได้แก่ นายสาคร เถินมงคล นายอำเภอหนองบัวแดง, ศ.ดร.กนก วงศ์ตระหง่าน ที่ปรึกษาโครงการแก้ไขปัญหาสาธารณสุขและการศึกษาในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เพื่อลดความเหลื่อมล้ าทางสังคม มหาวิทยาลัยขอนแก่น, ศ.ดร.พวงรัตน์ ยงวณิชย์ ประธานมูลนิธิมะเร็งท่อน้้ำดี, นพ.ดุสิต ขำชัยภูมิ รองนายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดชัยภูมิ, นพ.ภาสกร ไชยเศรษฐ นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดชัยภูมิ และมีแพทย์เข้าร่วมให้บริการตรวจอัลตราซาวจำนวน 11 คน (ตารางที่ 1)

ตารางที่ 1 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
หน่วยงาน บุคลากร จำนวนคน
 1. กระทรวงมหาดไทย
   ระดับจังหวัด สถานีตำรวจภูธรอำเภอหนองบัวแดง จังหวัดชัยภูมิ   3  
   ระดับจังหวัด เทศบาลตำบลหนองบัวแดง อำเภอหนองบัวแดง จังหวัดชัยภูมิ   1  
   ระดับจังหวัด เทศบาลตำบลหลวงศิริ อำเภอหนองบัวแดงจังหวัดชัยภูมิ   1  
   ระดับท้องถิ่น ที่ว่าการอำเภอหนองบัวแดง จังหวัดชัยภูมิ   8  
   ระดับท้องถิ่น องค์การบริหารส่วนตำบล   12  
     
 2. กระทรวงสาธารณสุข
   ระดับจังหวัด สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดชัยภูมิ   1  
   ระดับท้องถิ่น สำนักงานสาธารณสุขอำเภอหนองบัวแดง จังหวัดชัยภูมิ   8  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลหนองบัวแดง จังหวัดชัยภูมิ   108  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลภักดีชุมพล จังหวัดชัยภูมิ   1  
   ระดับท้องถิ่น ชมรมอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านอำเภอหนองบัวแดง จังหวัดชัยภูมิ   1  
   ระดับท้องถิ่น อาสาสมัครสาธารณสุขในพื้นที่   200  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในพื้นที่ 13 แห่ง   80  
     
 3. กระทรวงศึกษาธิการ
    มหาวิทยาลัยขอนแก่น    
            โครงการ CASCAP เจ้าหน้าที่   13  
    มหาวิทยาลัยขอนแก่น    
            ศูนย์ DAMASC เจ้าหน้าที่   4  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย โรงเรียนหนองบัวแดงวิทยา จังหวัดชัยภูมิ นักเรียน/ครู/อาจารย์   335  
     
 4. เอกชน
   มูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี บุคลากร   2  
   มูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี การประปาส่วนภูมิภาคอำเภอหนองบัวแดง จังหวัดชัยภูมิ   2  
   GMM Grmmy บุคลากร   2  
   Berli Jucker Public Co.,Ltd บุคลากร   3  
   กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ทีม OV   4  
   อื่นๆ การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคอำเภอหนองบัวแดง จังหวัดชัยภูมิ   2  
     
 5. แพทย์ที่ตรวจอัลตราซาวด์
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น โรงพยาบาลศรีนครินทร์   1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น โรงพยาบาลศรีนครินทร์   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.หนองบัวระเหา   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.เกษตรสมบูรณ์   1  
   จากหน่วยงานในพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.หนองบัวแดง   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.แก้งคร้อ   1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น รพ.บ้านไผ่   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.เกษตรสมบูรณ์   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.ภักดีชุมพล   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.เนินสง่า   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม รพ.โกสุมพิสัย   1  
    รวม 802 คน

2.2 อาคารสถานที่ วัสดุอุปกรณ์ และรูปแบบกิจกรรม และงบประมาณที่จ่ายจริง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ ใช้อาคารสถานที่ของ ณ โรงเรียนหนองบัวแดงวิทยา มีจำนวนบู๊ธนิทรรศการ 3 บู๊ธ จาก 3 หน่วยงาน วัสดุอุปกรณ์ส่วนใหญ่นำไปจาก CASCAP, DAMASAC และ Berli Jucker Public Co. Ltd. โดยที่มีค่าใช้จ่ายเฉพาะที่จ่ายจริงโดย CASCAP และ DAMASAC รวม 0.00 บาท (ตารางที่ 2) มีรายการแสดงบนเวทีที่ได้รับการสนับสนุนจาก GMM Grammy โดยศิลปินที่มาร่วมงาน คือ เอิ้นขวัญ วรัญญา

ตารางที่ 2 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
ประเภท รายละเอียด จำนวน (หน่วย)
 1. อาคารสถานที่
     อาคารจัดเวทีการแสดง ณ โรงเรียนหนองบัวแดงวิทยา    
     อาคารจัดการก่อนตรวจ U/S ณ โรงเรียนหนองบัวแดงวิทยา    
     อาคารปฏิบัติการตรวจ U/S ณ โรงเรียนหนองบัวแดงวิทยา    
     อาคารจัดการหลังตรวจ U/S ณ โรงเรียนหนองบัวแดงวิทยา    
     อาคารจัดงานระดมทุนมูลนิธิฯ ณ โรงเรียนหนองบัวแดงวิทยา    
     รวมพื้นที่ใช้สอย      
 2. บู๊ธนิทรรศการ
  นิทรรศการจากมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี 1 (บู๊ธ)  
  มะเร็งท่อน้ าดี จากอำเภอภักดีชุมพล 1 (บู๊ธ)  
  ผลผลิตการเกษตรจากกลุ่มเกษตรกร 1 (บู๊ธ)  
     รวม 3 (หน่วยงาน) 3 (บู๊ธ)  
 3. การแสดงบนเวที
  การแสดงวงโยธวาทิตโรงเรียนหนองบัวแดงวิทยา 20 (คน)  
  การแสดงชุด“ฟ้อนแห่กระธูป” 10 (คน)  
  วงดนตรีโรงเรียนหนองบัวแดงวิทยา 5 (คน)  
     รวม 3 (หน่วยงาน) 35 (คน)  
 4. วัสดุ อุปกรณ์
เครื่องอัลตราซาวด์ จาก Berli Jucker Public Co. Ltd. 12 (เครื่อง)  
กล้องถ่ายภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว จาก DAMASAC 1 (เครื่อง)  
อื่นๆ จาก TABLET (damasac) 3 (เครื่อง)  
เครื่องอัลตราซาวด์ จาก TABLET (cascap) 22 (เครื่อง)  
     รวม 4 (หน่วยงาน) 38 (เครื่อง)  
 5. งบประมาณที่จ่ายจริง
     รวม     



2.3 ข้อมูลพื้นฐานผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์

      กลุ่มเสี่ยงจำนวน 482 คน ที่ลงทะเบียนเข้าร่วมกิจกรรมสัญจรฯ ครั้งนี้ ได้รับการลงทะเบียนมาจาก 13 ตำบล ในความดูแลของ 14 รพ.สต. (สถานบริการ) มีข้อมูลพื้นฐาน ดังแสดงใน ตารางที่ 3



2.4 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

      จากกลุ่มเสี่ยงจำนวน 481 คน ที่มารับการตรวจอัลตราซาวด์ มีผลตรวจผิดปกติอย่างน้อยหนึ่งอย่าง เท่ากับ 173 คน (คิดเป็น 36.0%) และอยู่ในข่ายสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี เท่ากับ 1 คน (คิดเป็น 200 ต่อแสนประชากร) รายละเอียด ตามรูปที่ 2 และ ตารางที่ 3

รูปที่ 2 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

ตารางที่ 4 ข้อมูลผลการตรวจอัลตร้าซาวด์ของผู้เข้าร่วมโครงการ CASCAP: Cholangiocarcinoma Screening and Care Program ในงานกิจกรรมสัญจรครั้งนี้




3. ประมวลภาพเหตุการณ์สำคัญ

สถานที่จัดงาน

ห้องตรวจ
จุดรอเรียกคิว
เวทีพิธีเปิด



พิธีเปิดงาน

นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดชัยภูมิ กล่าวเปิดงาน
พิธีมอบเกียรติบัตร
พิธีมอบเครื่องอัลตร้าซาวด์



ภาพหมู่บุคคลสำคัญ




บรรยากาศงาน

วงดนตรีโรงเรียนหนองบัวแดงวิทยา
การบรรยายให้ความรู้ “ปลอดมะเร็งท่อน้ำดี เพื่อชีวีมีสุข” โดย ศ.ดร.พวงรัตน์ ยงวณิชย์ ประธานมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี
การแสดงชุด“ฟ้อนแห่กระธูป” โดยโรงเรียนหนองบัวแดงวิทยา



กลุ่มผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์

อาสาสมัครรอเข้าตรวจ
อาสาสมัครรับคิวและอุปกรณ์ตรวจปัสสาวะเพื่อหาความเสี่ยงการเป็นพยาธิใบไม้ตับ
อาสาสมัครรับคำแนะนำหลังการตรวจ



คณะทำงาน

เตรียมความพร้อม 1 วันก่อนวันงาน
ทีมพยาบาลให้คำแนะนำ
ทีมงานทางพื้นที่จัดคิวเข้าตรวจ