สรุปรายงาน วาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี สัญจร ครั้งที่ 65 ดูรายงานครั้งที่ผ่านมา >>
เมื่อวันที่ 1 ก.ย. 2560
ณ โรงเรียนขามแก่นนคร อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น อ.เมือง จ.ขอนแก่น
-------------------------------------------------------------------------------------


1. บทนำและภาพรวม “หนึ่งหยดน้ำทำคลื่นแผ่ไพศาล”

       กว่าสามทศวรรษที่ผ่านมา แม้มีการรณรงค์เพื่อแก้ไขปัญหาพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีอย่างไม่ลดละ แต่พฤติกรรมการกินปลาดิบยังคงอยู่ และอัตราตายด้วยมะเร็งท่อน้ำดีก็มีแน้วโน้มสูงขึ้น

       ในปี พ.ศ. 2557 มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยคณะผู้เชี่ยวชาญจากสหสาขา ได้ริเริ่มในสิ่งที่แตกต่างไปจากเดิม มีการบูรณการ การตรวจคัดกรองผู้ป่วยด้วยอัลตราซาวด์ และการรักษาพยาบาล อย่างเป็นระบบ ด้วยการระดมความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อสร้างความตระหนักถึงภัยจากมะเร็งร้ายนี้ ให้สังคมในวงกว้างได้รับรู้ และเปลี่ยนกระบวนทัศน์ จากที่เคยเข้าใจกันว่า เป็นมะเร็งนี้แล้ว “ผ่าก็ตาย ไม่ผ่าก็ตาย” เป็น “หายได้หากตรวจพบระยะเริ่มต้น” แล้วหันมาให้ความสนใจกับการตรวจคัดกรอง

       กิจกรรมหนึ่ง เพื่อสร้างความตระหนักดังกล่าว คือ กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ซึ่งจัดมาแล้วก่อนหน้านี้ จำนวน 64 ครั้ง สำหรับครั้งนี้ เป็นครั้งที่ 65 สรุปจำนวนผู้เข้ารับการตรวจอัลตราซาวด์ 64 ครั้งที่ผ่านมานั้น มีทั้งสิ้น 30,648 คน เฉพาะครั้งที่ 65 นี้ มีจำนวน 484 คน ดังนั้น จากกิจกรรมสัญจรทั้งหมด ซึ่งรวมครั้งนี้ด้วยจำนวน 65 ครั้ง มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ทั้งหมด 31,132 คน พบผู้ที่สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดีทั้งหมด 541 คน คิดเป็น 1.7% หรือ 1,738 ต่อแสนประชากร นั่นคือจำนวนเมื่อนับถึงวันที่ 1 ก.ย. 2560 ซึ่งเป็นวันที่จัดกิจกรรมสัญจรครั้งนั้น เพียงเท่านั้น แต่หากนับถึงวันที่ 7 พ.ค. 2564 ซึ่งเป็นวันที่สรุปรายงานนี้ มีกิจกรรมสัญจรแล้วทั้งสิ้น 92 ครั้ง รวมมีผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยงเพื่อขอรับการตรวจอัลตราซาวด์ จากทุกจังหวัดในภาคอีสานแล้ว ทั้งสิ้น 1,700,261 คน จากจำนวนนี้ ได้มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์แล้ว 802,790 คน คิดเป็น 47.2% ผลการตรวจ พบผู้สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี 7,894 คน คิดเป็นอัตรา 0.8% หรือ 762 ต่อแสนประชากร กลุ่มนี้ ได้รับคำแนะนำ และติดตามให้เข้าสู่ระบบบริการ เพื่อตรวจยืนยัน และรับการรักษากรณีผลยืนยันเป็นบวก

      ผลจากกิจกรรมสัญจรที่ผ่านมา บังเกิดกระแสแห่งความตระหนัก ราวกับหยดน้ำที่หล่นสู่ผิวน้ำ ย่อมเกิดคลื่นกระจายไปเป็นวงกว้าง กล่าวคือ เมื่อนับถึงวันที่ 7 พ.ค. 2564 จำนวนผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยง ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่า ของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร และ จำนวนผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่าของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร จำนวนผู้ที่ผลตรวจสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 7,667 คน คิดเป็น 14.17 เท่า ของผลจากกิจกรรมสัญจร

       รายงานฉบับนี้ สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 65 เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐาน สำหรับการพัฒนางาน รูปแบบงานในอนาคต สำหรับการวิจัย และสำหรับไว้วิเคราะห์ร่วมกับ กิจกรรมครั้งอื่นๆ ที่มีตามมาในอนาคต

รูปที่ 1 ผลการกระจายเป็นวงกว้าง กรณีไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร

  กลุ่มเสี่ยง  

0.00 เท่า
อัลตราซาวด์  
0
0.00 เท่า
สงสัย
 
 
   
     
7,667
14.17 เท่า


2. สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 65

      กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งนี้ ใช้ระยะเวลาเตรียมการ 30 วัน และระยะดำเนินการตรวจอัลตราซาวด์ 4 ชั่วโมง โดย ไม่มี กิจกรรมระดมทุน เพื่อมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี ภาคกลางคืน


2.1 ข้อมูลพื้นฐาน เกี่ยวกับบุคลากร และภาคส่วน ที่มีส่วนร่วมโดยตรง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ มีจำนวนผู้มีส่วนร่วมจัดโดยตรง 344 คน ทั้งนี้ มี เป็นประธานในพิธีเปิด และผู้มีบทบาทหลักๆ ได้แก่ นายศุภกิจ สานุสัตย์ ผู้อำนวยการโรงเรียนขามแก่นนคร, รศ.นพ.ณรงค์ ขันตีแก้ว หัวหน้าโครงการฯ CASCAP, นายแพทย์สมพงษ์ จรุงจิตตานุสนธิ์ , นายยอดยิ่ง จันทนพิมพ์ นายกเทศมนตรีเทศบาลเมืองศิลา, นายพงษ์ศักดิ์ ปรีชาวิทย์ ผู้ว่าราชการจังหวัดขอนแก่น, รศ.วัชรินทร์ ลอยลม เลขานุการโครงการฯ CASCAP และมีแพทย์เข้าร่วมให้บริการตรวจอัลตราซาวจำนวน 12 คน (ตารางที่ 1)

ตารางที่ 1 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
หน่วยงาน บุคลากร จำนวนคน
 1. กระทรวงมหาดไทย
   ระดับท้องถิ่น เทศบาลเมืองศิลา จังหวัดขอนแก่น   1  
     
 2. กระทรวงสาธารณสุข
   ระดับจังหวัด สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลศูนย์ขอนแก่น   1  
   ระดับท้องถิ่น สำนักงานสาธารณสุขอำเภอเมืองขอนแก่น   1  
   ระดับท้องถิ่น คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น   5  
   ระดับท้องถิ่น คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลศิลา   1  
   ระดับท้องถิ่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านโนนม่วง   1  
     
 3. กระทรวงศึกษาธิการ
    มหาวิทยาลัยขอนแก่น    
            โครงการ CASCAP เจ้าหน้าที่   14  
    มหาวิทยาลัยขอนแก่น    
            ศูนย์ DAMASC เจ้าหน้าที่   4  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย โรงเรียนขามแก่นนคร จังหวัดขอนแก่น   300  
    สถานศึกษาในพื้นที่จัดกิจกรรม    
            โรงเรียน/วิทยาลัย วิทยาลัยสาธารณสุขสิริธร จังหวัดขอนแก่น   1  
     
 4. เอกชน
   อื่นๆ ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุและคนพิการเทศบาลเมืองศิลา   1  
     
 5. แพทย์ที่ตรวจอัลตราซาวด์
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น โรงพยาบาลศรีนครินทร์   1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น โรงพยาบาลศรีนครินทร์   1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น    1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น รพ.ศรีนครินทร์   1  
   จากหน่วยงานนอกพื้นที่จัดกิจกรรม โรงพยาบาลโกสุมพิสัย   1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น รพ.บ้านไผ่   1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น รพ.ภูเวียง   1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น โรงพยาบาลศูนย์ขอนแก่น   1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น รพ.ศรีนครินทร์   1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น โรงพยาบาลศูนย์ขอนแก่น   1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น โรงพยาบาลศรีนครินทร์   1  
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น โรงพยาบาลศรีนครินทร์   1  
    รวม 344 คน

2.2 อาคารสถานที่ วัสดุอุปกรณ์ และรูปแบบกิจกรรม และงบประมาณที่จ่ายจริง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ ใช้อาคารสถานที่ของ โรงเรียนขามแก่นนคร อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น มีจำนวนบู๊ธนิทรรศการ 7 บู๊ธ จาก 7 หน่วยงาน วัสดุอุปกรณ์ส่วนใหญ่นำไปจาก CASCAP, DAMASAC และ Berli Jucker Public Co. Ltd. โดยที่มีค่าใช้จ่ายเฉพาะที่จ่ายจริงโดย CASCAP และ DAMASAC รวม 0.00 บาท (ตารางที่ 2) มีรายการแสดงบนเวทีที่ได้รับการสนับสนุนจาก GMM Grammy โดยศิลปินที่มาร่วมงาน คือ เอิ้นขวัญ วรัญญา

ตารางที่ 2 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
ประเภท รายละเอียด จำนวน (หน่วย)
 1. อาคารสถานที่
     อาคารจัดเวทีการแสดง โรงเรียนขามแก่นนคร    
     อาคารจัดการก่อนตรวจ U/S โรงเรียนขามแก่นนคร    
     อาคารปฏิบัติการตรวจ U/S โรงเรียนขามแก่นนคร    
     อาคารจัดการหลังตรวจ U/S โรงเรียนขามแก่นนคร    
     อาคารจัดงานระดมทุนมูลนิธิฯ โรงเรียนขามแก่นนคร    
     รวมพื้นที่ใช้สอย      
 2. บู๊ธนิทรรศการ
  นิทรรศการจากมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการจากคณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการจากคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น 1 (บู๊ธ)  
  วิทยาลัยสาธารณสุขสิริธร จังหวัดขอนแก่น 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการจากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลศิลา 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการจากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลโนนม่วง 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการจากศูนย์ดูแลผู้สูงอายุและคนพิการเทศบาลเมืองศิลา 1 (บู๊ธ)  
     รวม 7 (หน่วยงาน) 7 (บู๊ธ)  
 3. การแสดงบนเวที
  การแสดงจากพื้นที่ 10 (คน)  
     รวม 1 (หน่วยงาน) 10 (คน)  
 4. วัสดุ อุปกรณ์
เครื่องอัลตราซาวด์ จาก Berli Jucker Public Co. Ltd. 10 (เครื่อง)  
กล้องถ่ายภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว จาก DAMASAC 1 (เครื่อง)  
อื่นๆ จาก TABLET (damasac) 3 (เครื่อง)  
อื่นๆ จาก TABLET (cascap) 22 (เครื่อง)  
     รวม 4 (หน่วยงาน) 36 (เครื่อง)  
 5. งบประมาณที่จ่ายจริง
     รวม     



2.3 ข้อมูลพื้นฐานผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์

      กลุ่มเสี่ยงจำนวน 492 คน ที่ลงทะเบียนเข้าร่วมกิจกรรมสัญจรฯ ครั้งนี้ ได้รับการลงทะเบียนมาจาก 9 ตำบล ในความดูแลของ 5 รพ.สต. (สถานบริการ) มีข้อมูลพื้นฐาน ดังแสดงใน ตารางที่ 3



2.4 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

      จากกลุ่มเสี่ยงจำนวน 484 คน ที่มารับการตรวจอัลตราซาวด์ มีผลตรวจผิดปกติอย่างน้อยหนึ่งอย่าง เท่ากับ 198 คน (คิดเป็น 40.9%) และอยู่ในข่ายสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี เท่ากับ 3 คน (คิดเป็น 600 ต่อแสนประชากร) รายละเอียด ตามรูปที่ 2 และ ตารางที่ 3

รูปที่ 2 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

ตารางที่ 4 ข้อมูลผลการตรวจอัลตร้าซาวด์ของผู้เข้าร่วมโครงการ CASCAP: Cholangiocarcinoma Screening and Care Program ในงานกิจกรรมสัญจรครั้งนี้




3. ประมวลภาพเหตุการณ์สำคัญ

สถานที่จัดงาน

จุดลงทะเบียนรับบัตรคิวรอเรียกคิว
เวทีพิธีเปิด
บริเวณห้องตรวจ



พิธีเปิดงาน

รศ.นพ.ณรงค์ ขันตีแก้ว กล่าวถึงโครงการแก้ไขปัญหาโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี ในโอกาสครบรอบ ๕๐ ปี มหาวิทยาลัยขอนแก่นอุทิศเพื่อสังคม และการมีส่วนร่วมของมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี
ผู้ว่าราชการจังหวัดขอนแก่น ประธานกล่าวเปิดงาน
พิธีมอบเกียรติบัตร



ภาพหมู่บุคคลสำคัญ




บรรยากาศงาน

ศิลปินร่วมงาน เอิ้นขวัญ วรัญญา จาก GMM Grammy Gold
การบรรยายให้ความรู้ “ปลอดมะเร็งท่อน้ำดี เพื่อชีวีมีสุข” โดย รศ.วัชรินทร์ ลอยลม (เลขานุการโครงการฯ CASCAP)
การแสดงของทางโรงเรียนขามแก่นนคร



กลุ่มผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์

อาสาสมัครรับคำแนะนำหลังการตรวจ
อาสาสมัครนั่งรอหน้าห้องตรวจ
อาสาสมัครรอเรียกคิว



คณะทำงาน

ทีมงานทางพื้นที่จัดคิวเข้าตรวจแจกคิวเข้าตรวจ
พยาบาลให้คำแนะนำ
นำเสนอระบบ