สรุปรายงาน วาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี สัญจร ครั้งที่ 84.3 ดูรายงานครั้งที่ผ่านมา >>
เมื่อวันที่ 7 ก.พ. 2563
ณ ที่ว่าการอำเภอบ้านแฮด อ.บ้านแฮด จ.ขอนแก่น
-------------------------------------------------------------------------------------


1. บทนำและภาพรวม “หนึ่งหยดน้ำทำคลื่นแผ่ไพศาล”

       กว่าสามทศวรรษที่ผ่านมา แม้มีการรณรงค์เพื่อแก้ไขปัญหาพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีอย่างไม่ลดละ แต่พฤติกรรมการกินปลาดิบยังคงอยู่ และอัตราตายด้วยมะเร็งท่อน้ำดีก็มีแน้วโน้มสูงขึ้น

       ในปี พ.ศ. 2557 มหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยคณะผู้เชี่ยวชาญจากสหสาขา ได้ริเริ่มในสิ่งที่แตกต่างไปจากเดิม มีการบูรณการ การตรวจคัดกรองผู้ป่วยด้วยอัลตราซาวด์ และการรักษาพยาบาล อย่างเป็นระบบ ด้วยการระดมความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อสร้างความตระหนักถึงภัยจากมะเร็งร้ายนี้ ให้สังคมในวงกว้างได้รับรู้ และเปลี่ยนกระบวนทัศน์ จากที่เคยเข้าใจกันว่า เป็นมะเร็งนี้แล้ว “ผ่าก็ตาย ไม่ผ่าก็ตาย” เป็น “หายได้หากตรวจพบระยะเริ่มต้น” แล้วหันมาให้ความสนใจกับการตรวจคัดกรอง

       กิจกรรมหนึ่ง เพื่อสร้างความตระหนักดังกล่าว คือ กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ซึ่งจัดมาแล้วก่อนหน้านี้ จำนวน 83.3 ครั้ง สำหรับครั้งนี้ เป็นครั้งที่ 84.3 สรุปจำนวนผู้เข้ารับการตรวจอัลตราซาวด์ 83.3 ครั้งที่ผ่านมานั้น มีทั้งสิ้น 40,044 คน เฉพาะครั้งที่ 84.3 นี้ มีจำนวน 0 คน ดังนั้น จากกิจกรรมสัญจรทั้งหมด ซึ่งรวมครั้งนี้ด้วยจำนวน 84.3 ครั้ง มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ทั้งหมด 40,522 คน พบผู้ที่สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดีทั้งหมด 541 คน คิดเป็น 1.3% หรือ 1,335 ต่อแสนประชากร นั่นคือจำนวนเมื่อนับถึงวันที่ 7 ก.พ. 2563 ซึ่งเป็นวันที่จัดกิจกรรมสัญจรครั้งนั้น เพียงเท่านั้น แต่หากนับถึงวันที่ 4 ธ.ค. 2563 ซึ่งเป็นวันที่สรุปรายงานนี้ มีกิจกรรมสัญจรแล้วทั้งสิ้น 92 ครั้ง รวมมีผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยงเพื่อขอรับการตรวจอัลตราซาวด์ จากทุกจังหวัดในภาคอีสานแล้ว ทั้งสิ้น 1,677,383 คน จากจำนวนนี้ ได้มีผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์แล้ว 794,050 คน คิดเป็น 47.3% ผลการตรวจ พบผู้สงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี 7,680 คน คิดเป็นอัตรา 0.8% หรือ 752 ต่อแสนประชากร กลุ่มนี้ ได้รับคำแนะนำ และติดตามให้เข้าสู่ระบบบริการ เพื่อตรวจยืนยัน และรับการรักษากรณีผลยืนยันเป็นบวก

      ผลจากกิจกรรมสัญจรที่ผ่านมา บังเกิดกระแสแห่งความตระหนัก ราวกับหยดน้ำที่หล่นสู่ผิวน้ำ ย่อมเกิดคลื่นกระจายไปเป็นวงกว้าง กล่าวคือ เมื่อนับถึงวันที่ 4 ธ.ค. 2563 จำนวนผู้ลงทะเบียนกลุ่มเสี่ยง ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่า ของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร และ จำนวนผู้ผ่านการตรวจอัลตราซาวด์ ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 0 คน คิดเป็น 0.00 เท่าของจำนวนจากกิจกรรมสัญจร จำนวนผู้ที่ผลตรวจสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี ที่ไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร มีทั้งสิ้น 7,450 คน คิดเป็น 13.77 เท่า ของผลจากกิจกรรมสัญจร

       รายงานฉบับนี้ สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 84.3 เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐาน สำหรับการพัฒนางาน รูปแบบงานในอนาคต สำหรับการวิจัย และสำหรับไว้วิเคราะห์ร่วมกับ กิจกรรมครั้งอื่นๆ ที่มีตามมาในอนาคต

รูปที่ 1 ผลการกระจายเป็นวงกว้าง กรณีไม่ใช่จากกิจกรรมสัญจร

  กลุ่มเสี่ยง  

0.00 เท่า
อัลตราซาวด์  
0
0.00 เท่า
สงสัย
 
 
   
     
7,450
13.77 เท่า


2. สรุปกิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งที่ 84.3

      กิจกรรมวาระอีสานต้านภัยมะเร็งท่อน้ำดี กับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีสัญจร ครั้งนี้ ใช้ระยะเวลาเตรียมการ 30 วัน และระยะดำเนินการตรวจอัลตราซาวด์ 6 ชั่วโมง โดย ไม่มี กิจกรรมระดมทุน เพื่อมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี ภาคกลางคืน


2.1 ข้อมูลพื้นฐาน เกี่ยวกับบุคลากร และภาคส่วน ที่มีส่วนร่วมโดยตรง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ มีจำนวนผู้มีส่วนร่วมจัดโดยตรง 204 คน ทั้งนี้ มี เป็นประธานในพิธีเปิด และผู้มีบทบาทหลักๆ ได้แก่ นพ.สมชายโชติ ปิยวัชร์เวลา นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น, ดร.วัชรินทร์ ลอยลม รองผู้อำนวยการสถาบันมะเร็งท่อนน้ำดี, นายสุทธินันท์ บุญมี ประธานคณะกรรมการเขตสุขภาพเพื่อประชาชน เขตพื้นที่ 7, รองศาสตราจารย์นายแพทย์ณรงค์ ขันตีแก้ว ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยมะเร็งท่อน้ำดี และมีแพทย์เข้าร่วมให้บริการตรวจอัลตราซาวจำนวน 10 คน (ตารางที่ 1)

ตารางที่ 1 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
หน่วยงาน บุคลากร จำนวนคน
 1. กระทรวงมหาดไทย
     
 2. กระทรวงสาธารณสุข
   ระดับจังหวัด รพ.สต โคกสำราญ   1  
   ระดับท้องถิ่น เจ้าหน้าที่ อสม.   180  
   ระดับท้องถิ่น ศูนย์สุขภาพชุมชนสิรินธร   1  
   ระดับท้องถิ่น ศูนย์บริการสาธารณสุขบ้านแฮด   1  
   ระดับท้องถิ่น รพ.สต หนองแซง   1  
   ระดับท้องถิ่น รพ.สต บ้านแฮด   1  
   ระดับท้องถิ่น รพ.สต โนนสมบูรณ์   1  
   ระดับท้องถิ่น รพ.สต บ้านดง   1  
   ระดับท้องถิ่น รพ.สต เล็บเงือก   1  
   ระดับท้องถิ่น สสอ.บ้านแฮด   1  
   ระดับท้องถิ่น รพ.สต ข้ามเปี้ย   1  
     
 3. กระทรวงศึกษาธิการ
     
 4. เอกชน
   Berli Jucker Public Co.,Ltd บุคลากร   2  
   อื่นๆ การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค สาขาบ้านไผ่   2  
     
 5. แพทย์ที่ตรวจอัลตราซาวด์
   จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น    1  
   จากหน่วยงานในพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
   จากหน่วยงานในพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
   จากหน่วยงานในพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
   จากหน่วยงานในพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
   จากหน่วยงานในพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
   จากหน่วยงานในพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
   จากหน่วยงานในพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
   จากหน่วยงานในพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
   จากหน่วยงานในพื้นที่จัดกิจกรรม    1  
    รวม 204 คน

2.2 อาคารสถานที่ วัสดุอุปกรณ์ และรูปแบบกิจกรรม และงบประมาณที่จ่ายจริง

      กิจกรรมสัญจรครั้งนี้ ใช้อาคารสถานที่ของ ที่ว่าการอำเภอบ้านแฮด มีจำนวนบู๊ธนิทรรศการ 14 บู๊ธ จาก 8 หน่วยงาน วัสดุอุปกรณ์ส่วนใหญ่นำไปจาก CASCAP, DAMASAC และ Berli Jucker Public Co. Ltd. โดยที่มีค่าใช้จ่ายเฉพาะที่จ่ายจริงโดย CASCAP และ DAMASAC รวม 0.00 บาท (ตารางที่ 2) มีรายการแสดงบนเวทีที่ได้รับการสนับสนุนจาก GMM Grammy โดยศิลปินที่มาร่วมงาน คือ

ตารางที่ 2 จำนวนผู้มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม จำแนกตามหน่วยงานที่สังกัด
ประเภท รายละเอียด จำนวน (หน่วย)
 1. อาคารสถานที่
     อาคารจัดเวทีการแสดง ที่ว่าการอำเภอบ้านแฮด    
     อาคารจัดการก่อนตรวจ U/S ที่ว่าการอำเภอบ้านแฮด    
     อาคารปฏิบัติการตรวจ U/S ที่ว่าการอำเภอบ้านแฮด    
     อาคารจัดการหลังตรวจ U/S ที่ว่าการอำเภอบ้านแฮด    
     อาคารจัดงานระดมทุนมูลนิธิฯ ที่ว่าการอำเภอบ้านแฮด    
     รวมพื้นที่ใช้สอย      
 2. บู๊ธนิทรรศการ
  นิทรรศการ “การกำจัดสิ่งปฏิกูลอย่างถูกวิธีแบบยั่งยืน” 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการ “อาหารปลอดภัย ปลาปลอดพยาธิ” 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการ “หลักสูตรเสริมสร้างภูมิคุ้มกันโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีในโรงเรียน” 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการ “การคัดกรองพยาธิใบไม้ตับด้วยแอนติเจนในปัสสาวะ” 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการจากมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีและสถาบันวิจัยมะเร็งท่อน้ำดี 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการจากตำบลโนนสมบูรณ์ 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการจากตำบลโคกสำราญ 1 (บู๊ธ)  
  นิทรรศการจากสำนักงานควบคุมโรคที่ 7 จ.ขอนแก่น และซุ้มจำหน่ายผลิตภัณฑ์ของชุมชน 7 (บู๊ธ)  
     รวม 8 (หน่วยงาน) 8 (บู๊ธ)  
 3. การแสดงบนเวที
     รวม      
 4. วัสดุ อุปกรณ์
     รวม      
 5. งบประมาณที่จ่ายจริง
     รวม     



2.3 ข้อมูลพื้นฐานผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์

      กลุ่มเสี่ยงจำนวน 0 คน ที่ลงทะเบียนเข้าร่วมกิจกรรมสัญจรฯ ครั้งนี้ ได้รับการลงทะเบียนมาจาก 0 ตำบล ในความดูแลของ 0 รพ.สต. (สถานบริการ) มีข้อมูลพื้นฐาน ดังแสดงใน ตารางที่ 3



2.4 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

      จากกลุ่มเสี่ยงจำนวน 0 คน ที่มารับการตรวจอัลตราซาวด์ มีผลตรวจผิดปกติอย่างน้อยหนึ่งอย่าง เท่ากับ 0 คน (คิดเป็น 0.0%) และอยู่ในข่ายสงสัยเป็นมะเร็งท่อน้ำดี เท่ากับ 0 คน (คิดเป็น 0 ต่อแสนประชากร) รายละเอียด ตามรูปที่ 2 และ ตารางที่ 3

รูปที่ 2 ผลการตรวจอัลตราซาวด์

ตารางที่ 4 ข้อมูลผลการตรวจอัลตร้าซาวด์ของผู้เข้าร่วมโครงการ CASCAP: Cholangiocarcinoma Screening and Care Program ในงานกิจกรรมสัญจรครั้งนี้




3. ประมวลภาพเหตุการณ์สำคัญ

สถานที่จัดงาน




พิธีเปิดงาน




ภาพหมู่บุคคลสำคัญ




บรรยากาศงาน




กลุ่มผู้มารับการตรวจอัลตราซาวด์




คณะทำงาน